Çinli otomotiv devi BYD’nin Macaristan’ın Szeged kentinde kurduğu elektrikli otomobil fabrikası, işçi hakları ihlali iddialarıyla gündeme geldi. İngiliz gazetesi Guardian’ın aktardığı bilgilere göre, fabrikada çalışan Çinli göçmen işçiler uzun çalışma saatleri, aşırı mesai, borç yükü ve kötü yaşam koşullarıyla karşı karşıya kaldı. Avrupa’daki ilk Çinli elektrikli araç üretim tesisi olması planlanan fabrikanın, Avrupa Birliği iş yasalarını ihlal etmiş olabileceği öne sürüldü.
Macaristan’da Çince Tabelalar Dikkat Çekti
Macaristan’daki havalimanlarında İngilizce tabelaların yanına Çince yönlendirmelerin eklenmesi, ülkedeki Çin yatırımlarının büyüklüğünü bir kez daha gözler önüne serdi. Eski Başbakan Viktor Orbán döneminde başlatılan Çin ile “kapsamlı stratejik ortaklık” süreci kapsamında ülkeye milyarlarca euroluk Çin yatırımı çekildi. Sürecin dönüm noktalarından biri ise 2024 yılında Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in Macaristan ziyareti oldu.
İşçiler Haftanın 7 Günü Çalışıyor
New York merkezli Çin İşçi Hakları İzleme Örgütü (CLW), 50’den fazla göçmen işçiyle yaptığı görüşmeler sonucunda dikkat çeken bir rapor yayımladı. Raporda, bazı çalışanların haftanın yedi günü çalıştığı, aşırı mesai yaptığı ve taşeron şirketler aracılığıyla işe alındığı belirtildi. Ayrıca işçilerin işe başlayabilmek için 860 ila 2 bin 100 sterlin arasında ücret ödemek zorunda kaldıkları ifade edildi. İsmini vermek istemeyen bir Çinli işçi, “Bazı çalışanlar haftanın yedi günü çalışmayı seçiyor ama bunu sadece Çin’den gelenler yapıyor” dedi.
Ölümcül İş Kazası Soruşturuluyor
BYD’nin Szeged şantiyesinde Şubat ayında yaşanan ölümcül iş kazası da tartışmaları büyüttü. Şirket yetkilileri, taşeron firmanın yürüttüğü yükleme ve vinç operasyonu sırasında bir çalışanın hayatını kaybettiğini doğruladı. Şirket sözcüsü, kazanın nedenine ilişkin soruşturmanın sürdüğünü açıkladı.
Sağlık ve Barınma Koşulları Endişe Yarattı
Szeged kentinde yaşayan bazı vatandaşlar, fabrikanın çevresel etkileri ve sağlık riskleri konusunda yeterince bilgilendirilmediklerini savundu. Bazı işçilerin verem tedavisi gördüğüne ilişkin iddialar da bölgede tedirginliğe neden oldu. CLW raporunda ise şantiyede çok sayıda yatakhane bulunduğu ve yaklaşık 4 bin çalışanın bölgede kaldığı bilgisine yer verildi.
Avrupa Komisyonu Devrede
İşçi hakları ihlali iddiaları, Avrupa Parlamentosu üyeleri tarafından Avrupa Komisyonu’na taşındı. Komisyon sözcüsü, dosyanın takip edildiğini ve konuya ilişkin incelemelerin sürdüğünü açıkladı. Avrupa Birliği’nin yeni düzenlemeleri kapsamında elektrikli araç üretim tesislerinde çalışanların en az yüzde 50’sinin AB vatandaşı olması gerektiği de vurgulandı.
Manisa’daki BYD Yatırımı da Yakından İzleniyor
BYD’nin Türkiye’de Manisa’ya yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırım yaparak fabrika ve AR-GE merkezi kurma planı da Avrupa’daki gelişmeler sonrası yeniden gündeme geldi. 2026 sonunda üretime başlaması hedeflenen tesiste yaklaşık 5 bin kişinin istihdam edilmesi planlanıyor. Avrupa’daki çalışma koşullarına yönelik iddiaların ardından, Manisa’daki yatırım sürecinin nasıl şekilleneceği merak konusu oldu.
