Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, prim sistemiyle çalışan işçileri yakından ilgilendiren önemli bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, satış hedeflerine bağlı olarak ödenen ve tutarı değişebilen primlerin de kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret hesabında dikkate alınması gerektiğine hükmetti.
Kararla birlikte işçinin her ay aynı miktarda prim almaması veya yalnızca belirli satış hedeflerine ulaştığı dönemlerde prim elde etmesi, söz konusu ödemelerin kıdem tazminatı hesabının dışında tutulması için yeterli görülmedi.
İşçi, ödenmeyen fazla mesai ve prim nedeniyle dava açtı
Davaya konu olayda bir işçi, haftalık çalışma süresinin yasal sınırı aştığını, sayım, eğitim ve toplantılar nedeniyle de ek çalışmalar yaptığını belirterek iş sözleşmesini feshetti. İşçi, kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücretlerinin ödenmesi talebiyle İş Mahkemesi'ne başvurdu. Haklı fesih gerekçeleri arasında ödenmeyen işçilik alacakları, satış hedeflerinin keyfi belirlenmesi, prim almasının engellenmesi, eşit davranma borcuna aykırı uygulamalar, ağır iş yükü ve psikolojik taciz niteliğinde eylemler bulunduğunu ileri sürdü.
Takım lideri olarak görev yaptığını belirten işçi, temel ücretinin yanı sıra satış miktarına göre prim aldığını, ayrıca yemek, yol ve özel sağlık sigortası yardımlarından faydalandığını ifade etti.
İşveren primlerin hedefe bağlı olduğunu savundu
Davalı işveren ise işçinin iş sözleşmesini haklı bir neden olmadan istifa ederek sona erdirdiğini savundu. İşveren, işçilik alacaklarının eksiksiz ödendiğini, satış primlerinin hedefe bağlı olduğunu ve işçinin satış hedeflerini gerçekleştiremediğini ileri sürdü.
Ayrıca işyerinde denkleştirme esasına göre çalışma yapıldığını, gerçekleştirilen fazla çalışmaların bordrolara yansıtılarak ödendiğini savunarak davanın reddini talep etti.
İş Mahkemesi işçiyi haklı buldu
İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemlerde bu kayıtları esas aldı. Mahkeme, işçinin 19,5 saatlik ödenmemiş fazla çalışma ücreti bulunduğunu tespit etti. Puantaj kaydı bulunmayan dönemler bakımından ise tanık anlatımları ve işçinin talepleri değerlendirildi. Fesih tarihinde ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunması nedeniyle işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğine karar verildi. Bunun sonucunda işçinin kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücreti talepleri kısmen kabul edildi.
Bölge Adliye Mahkemesi primleri tazminat hesabından çıkardı
İşverenin istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi de işçinin ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunduğu ve feshin haklı nedene dayandığı yönündeki değerlendirmeyi yerinde buldu. Ancak bordrolarda “ÇPS Bonus” adı altında gösterilen primlerin devamlılık taşımadığı sonucuna ulaşan mahkeme, bu prim ödemelerini kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret hesabından çıkardı. Davacı işçinin avukatının kararı temyiz etmesi üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin önüne geldi.
Yargıtay primler için kritik değerlendirme yaptı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kıdem tazminatına esas alınacak ücretin belirlenmesinde yalnızca temel ücretin dikkate alınamayacağını hatırlattı. Yüksek Mahkeme, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesinde belirtilen asıl ücretin yanı sıra işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatlerin de değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Kararda devamlılık arz eden primlerin yanı sıra yakacak yardımı, giyecek yardımı, kira, aydınlatma, servis ve yemek yardımı gibi ödemelerin de kıdem tazminatı hesabında dikkate alınabileceği belirtildi.
Yargıtay: “Değişken prim de giydirilmiş ücrete dahil”
Yargıtay kararında, satış rakamlarına veya başka verilere göre hesaplanan primlerin tutarı değişken olsa dahi kıdem tazminatı hesabında değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Kararda şu ifadelere yer verildi: “İşçiye sağlanan özel sağlık sigortası yardımı ya da hayat sigortası prim ödemeleri de para ile ölçülebilen menfaatler kavramına dahil olup tazminata esas ücrete eklenmelidir. Satış rakamları ya da başkaca verilere göre hesaplanan prim değişkenlik gösterse de kıdem tazminatı hesabında genişletilmiş ücret kavramı içinde değerlendirilmelidir.”
Son yıldaki primlerin aylık ortalaması hesaplanacak
Yargıtay, somut olayda işçinin belirli satış hedeflerini gerçekleştirdiği dönemlerde prim aldığının; işçinin iddiaları, işverenin kabulü, tanık anlatımları ve bordro kayıtlarıyla ortaya konulduğunu belirtti. Yüksek Mahkeme, mevcut bordrolar esas alınarak son yılda ödenen primlerin aylık ortalamasının hesaplanması ve bu tutarın işçinin ücretine eklenmesi gerektiğine karar verdi. Kararda, primlerin dikkate alınmamasının hatalı olduğu belirtilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına oy birliğiyle hükmedildi.
