Mutfaklarda çoğunlukla et ve sebze yemeklerine aroma katmak için kullanılan biberiye, sağlık alanındaki araştırmalarla gündeme geldi. The Independent ve The Conversation’da yer alan değerlendirmelere göre, bitkinin içerdiği bazı bileşiklerin hafıza, beyin sağlığı ve nörolojik hastalıklarla ilişkisi araştırılıyor. Ancak elde edilen bulguların önemli bir bölümü henüz klinik öncesi çalışmalarla sınırlı bulunuyor.
HAFIZA VE KOKU ARASINDAKİ BAĞLANTI
Kingston Üniversitesi Eczacılık Pratiği Kıdemli Öğretim Görevlisi Dipa Kamdar’ın aktardığı araştırmalarda, biberiye kokusuna maruz kalan bazı kişilerin hafıza testlerinde daha başarılı sonuçlar elde ettiği belirtildi. Bitkide bulunan 1,8-sineol bileşiğinin, öğrenme ve hafıza süreçlerinde rol oynayan asetilkolinin parçalanmasını engelleyebildiği ifade edildi.
Biberiyenin içerdiği antioksidanların da beyin hücrelerinin oksidatif strese karşı korunmasına katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.
ALZHEİMER ARAŞTIRMALARINDA DİKKAT ÇEKEN BİLEŞİK
Biberiyede bulunan karnosik asitten yola çıkan araştırmacılar, 2025 yılında bu maddenin stabilize edilmiş bir formu olan diAcCA bileşiğini geliştirdi. Klinik öncesi deneylerde bileşiğin hafıza işlevlerinde iyileşme, sinaps sayısında artış ve Alzheimer hastalığıyla ilişkili beta-amiloid ile tau proteinlerinde azalma gibi etkileri incelendi.
Araştırmalarda diAcCA’nın özellikle iltihaplanmanın bulunduğu bölgelerde etkinleşmesinin, yan etki riskini azaltma potansiyeli taşıdığı öne sürüldü. Ancak bileşiğin insanlarda güvenilirliği ve etkinliği henüz kesinleşmedi. Bunun için ilerleyen aşamalarda klinik çalışmalara ihtiyaç duyuluyor.
Bileşiğin tip 2 diyabet, kalp ve damar hastalıkları ile Parkinson hastalığı gibi rahatsızlıklarda kullanım potansiyeli de araştırılıyor.
SİNDİRİMDEN CİLT SAĞLIĞINA KADAR İNCELENİYOR
Biberiye, geleneksel kullanımda sindirimi rahatlatmak ve şişkinliği azaltmak amacıyla da tercih ediliyor. Bitkide bulunan rozmarinik ve ursolik asit gibi bileşiklerin iltihap karşıtı özellikleri araştırılırken, biberiye yağının antimikrobiyal etkileri nedeniyle bazı cilt sorunları üzerindeki potansiyeli de inceleniyor.
Adaçayı ve lavanta gibi aromatik bitkilerle birlikte biberiyenin kaygı, iltihaplanma ve sinir sistemi üzerindeki etkileri de bilimsel çalışmaların konusu olmaya devam ediyor. Bununla birlikte bu bulgular, söz konusu bitkilerin Alzheimer, Parkinson veya diğer hastalıkları tedavi ettiğini göstermiyor.
TÜKETİMİNDE ÖLÇÜ ÖNEMLİ
Biberiye, yemeklerde baharat olarak kullanılabiliyor ve çay şeklinde de tüketilebiliyor. Ancak bitkinin gıda miktarlarında kullanılmasıyla yoğunlaştırılmış özüt veya takviye ürünlerinin kullanımı aynı değil.
Uzmanlar, yüksek dozda biberiye özütü ve takviyelerinin risk oluşturabileceği, bazı ilaçlarla etkileşime girebileceği konusunda uyarıyor. Hamilelerin özellikle yüksek dozlardan ve takviyelerden kaçınması, herhangi bir takviye kullanmadan önce sağlık uzmanına danışılması öneriliyor.
