2019’dan bu yana uygulanan Hazine destekli emekli maaşı tamamlama sistemi sona eriyor. Yaklaşık 5 milyon emekliyi ilgilendiren uygulamanın yerine, maaşa değil toplam hane gelirine dayalı yeni bir destek modeli getirilecek. SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın aktardığına göre sistem, emeklinin gerçek kök maaşını ve yaşam koşullarını esas alacak.
Hükümetin 2019’da başlattığı ve başlangıçta 800 bin kişiyi kapsayan kök maaş destek uygulaması zamanla 5 milyon emekliye ulaştı. Ancak prim gün sayısı ve bildirilen kazançlar dikkate alınmadan yapılan artışlar, “çok prim ödeyen ile az prim ödeyenin aynı maaşı aldığı” eleştirilerini beraberinde getirdi.
Özellikle 3.600 gün prim ödeyen bir SSK’lı ile 9.000 günün üzerinde prim ödeyen bir Bağ-Kur’lunun aynı 20 bin TL taban maaşı alması, sistemin adalet tartışmalarını büyüttü. Tepkiler üzerine yedi yıldır uygulanan modelin sonlandırılması kararlaştırıldı.
Yeni sistem nasıl işleyecek?
Yeni model maaş odaklı değil, gelir ve ihtiyaç odaklı olacak. SGK ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verileri entegre edilecek. Sosyal yardımlar tek çatı altında toplanacak ve mükerrer desteklerin önüne geçilecek.
Sistemin temel başlıkları şöyle:
- Sosyal yardımlar tek veri tabanında toplanacak.
- Sadece maaş değil, toplam hane geliri esas alınacak.
- Mal varlığı ve kira durumu dikkate alınacak.
- Ayni yardımlar yerine nakit destek verilecek.
- Yaşanılan şehirdeki yaşam maliyetine göre tamamlayıcı ödeme yapılacak.
Karakaş’a göre 2026 Temmuz itibarıyla emeklilerin gündemi değişecek. “Kök maaşım kaç olacak?” sorusunun yerini, “Hane gelirim yaşam sınırının altında mı?” sorusu alacak.
28 bin TL’ye kadar tamamlanabilecek
Yeni modelde 20 bin TL taban maaş uygulaması yerine kök maaş esas alınacak. Örneğin kök maaşı 11 bin TL olan, kirada oturan ve hanede başka geliri bulunmayan bir emeklinin; kira, yakıt ve nakit desteğiyle toplam gelirinin 22 ila 28 bin TL bandına tamamlanması planlanıyor.
Ancak kök maaşı 11 bin TL olup kendi evinde oturan ve eşinin de 16 bin TL emekli maaşı bulunan bir kişinin toplam hane geliri dikkate alınacak. Bu durumda mevcut 20 bin TL taban maaşını enflasyon farkıyla almaya devam etmesi öngörülüyor.
Yeni sistem, destekleri daha hedefli hale getirmeyi amaçlarken, geliri belirlenen sınırın hemen üzerinde kalan emekliler için risk oluşturabileceği belirtiliyor. Hane gelirine dayalı modelle birlikte bazı emekliler için uzun süre sıfır zam ihtimali de gündeme gelebilir. 2026 Temmuz itibarıyla uygulamanın netleşmesi bekleniyor.
