Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin ardından, 8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişi bulunan milyonlarca çalışan için kademeli emeklilik beklentisi devam ediyor. Emeklilikte Adalet Derneği, farklı tarihlerde sigorta başlangıcı bulunan vatandaşlar arasındaki emeklilik yaş farkının azaltılması amacıyla çalışmalarını sürdürüyor.
Dernek yöneticileri çeşitli siyasi temaslarda bulunarak taleplerini aktarırken, kademeli emeklilik konusunda şu ana kadar kamuoyuna açıklanmış resmi bir kanun teklifi ya da kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor.
Emeklilik şartları nasıl uygulanıyor?
Mevcut sisteme göre 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunanlar EYT kapsamında değerlendiriliyor. Bu kişilerde yaş şartı aranmazken, sigortalılık süresi ve prim günü şartları uygulanıyor. Buna göre kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi ile sigorta başlangıç tarihine göre 5 bin ila 5 bin 975 gün arasında değişen prim şartı bulunuyor.
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigorta girişi bulunan kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaş ve 7 bin prim günü şartı uygulanıyor. Alternatif olarak 25 yıllık sigortalılık süresi ve 4 bin 500 prim günü üzerinden de emeklilik imkanı bulunuyor.
1 Mayıs 2008 sonrasında sigorta girişi bulunanlarda ise kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş ve 7 bin 200 prim günü şartı uygulanıyor. Bu grupta emeklilik yaşı, sigorta başlangıç tarihine göre kademeli şekilde 65'e kadar yükseliyor.
"1 günle 17-20 yıl fark oluşuyor"
Kademeli emeklilik talebinin temelinde ise 8 Eylül 1999 ile 9 Eylül 1999 arasında oluşan büyük emeklilik farkı bulunuyor. Emeklilikte Adalet Derneği, yalnızca bir günlük sigorta başlangıç farkının bazı vatandaşlar açısından emeklilik tarihini 17 ila 20 yıl ileriye taşıyabildiğini savunuyor.
Dernek, mevcut sistemde oluşan bu farkın giderilmesi ve emeklilikte daha adil bir geçiş sağlanması amacıyla kademeli bir sistem uygulanmasını talep ediyor.
Kademeli emeklilikte hangi şartlar isteniyor?
Emeklilikte Adalet Derneği'nin önerdiği modelde, sigorta başlangıç tarihine göre yaş ve prim gününün kademeli olarak artırılması öngörülüyor.
Buna göre;
- 1999-2000 girişliler: Kadın 43, erkek 45 yaş; 6 bin 400 prim günü
- 2001 girişliler: Kadın 44, erkek 46 yaş; 6 bin 475 prim günü
- 2002 girişliler: Kadın 45, erkek 47 yaş; 6 bin 550 prim günü
- 2003 girişliler: Kadın 46, erkek 48 yaş; 6 bin 625 prim günü
- 2004 girişliler: Kadın 47, erkek 49 yaş; 6 bin 700 prim günü
- 2005 girişliler: Kadın 48, erkek 50 yaş; 6 bin 775 prim günü
- 2006 girişliler: Kadın 49, erkek 51 yaş; 6 bin 850 prim günü
- 2007 girişliler: Kadın 50, erkek 52 yaş; 6 bin 925 prim günü
- 2008 girişliler: Kadın 51, erkek 53 yaş; 7 bin prim günü
Kademeli emeklilik çıkacak mı?
Kademeli emeklilik konusunda beklenti yüksek olsa da şu an için yürürlüğe girmiş veya kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor. Emeklilikte Adalet Derneği'nin yürüttüğü çalışmalar ve siyasi temaslar devam ederken, hükümet tarafından açıklanmış bağlayıcı bir takvim ya da nihai düzenleme de bulunmuyor.
Dolayısıyla 1999 sonrası sigorta girişi olan vatandaşların beklediği kademeli emekliliğin hayata geçip geçmeyeceği, önümüzdeki dönemde yapılacak siyasi ve yasal düzenlemelere bağlı olacak.
