TÜBA Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar, ‘yağmur bombası’ olarak bilinen bulut sağma yönteminin bilimsel bir dayanağı olmadığını vurgulayarak, su krizinin çözümünün tasarruf ve altyapı yatırımlarında olduğunu söyledi. Prof. Dr. Doğan Yaşar, “Havaya kimyasal atmamak gerekiyor. Doğa matematik gibi değil, her zaman 2+2=4 etmiyor. Bugünü değil, yarını ve yıllar sonrasını düşünmek zorundayız” ifadelerini kullandı.
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yapay yağmur (bulut tohumlama) uygulaması için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan izin alması, Manisa’da da yeni bir tartışma başlattı. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, daha önce Körfez ülkelerinde hayata geçirilen yapay yağmur için çalışma yaptıklarını söyledi. Bakanlıktan izin çıktığını belirten Başkan Tugay, “Buna tohumlama diyorlar, şehrin üzerine gelmiş bulutlarla yapılıyor. Yoğunlaşmasını sağlayan bir yöntem var, yağmuru yüzde 25 artırdığı söyleniyor ama Türkiye’de resmî uygulama yok. Bakanlığa başvurduk, sorumluluğu alın ve yapın dediler. Araştırıyoruz, Türkiye’de yapan firma yok, yurt dışında bulduğumuz zaman bunu da yapacağız” ifadelerini kullandı.
BİLİMSEL BİR KARŞILIĞI VAR MI?
‘Yağmur bombası’ tartışmalarına bilim dünyasından net bir yanıt geldi. TÜBA Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar, bu yöntemin geçmişte de denendiğini ancak hiçbir somut fayda sağlamadığını belirtti. Yaşar, gelişmiş ülkelerin bu uygulamayı çoktan terk ettiğini hatırlatarak, asıl çözümün bilimsel ve kalıcı su yönetimi politikalarında olduğunu dile getirdi.
“1992’DE İSTANBUL’DA DENENDİ, SONUÇ SIFIR OLDU”
Prof. Dr. Doğan Yaşar, 1992 yılında İstanbul’da yaklaşık 25 yağmur bombası atıldığını hatırlatarak, “Sonuç sıfırdı. Hatta atılan bombaların yanlış uygulandığı ve yağmurun Kocaeli’ye yağdığı bile konuşuldu” dedi.
Aynı dönemde ABD’nin bambaşka bir yol izlediğine dikkat çeken Yaşar, Amerika Birleşik Devletleri’nin tuvalet rezervuarlarını küçülttüğünü, çim sulamayı ve araba yıkamayı yasakladığını vurguladı.
“YAĞMUR BOMBASININ YAĞIŞI ARTIRDIĞINA DAİR BİLİMSEL KANIT YOK”
Yağmur bombası ya da bilimsel adıyla ‘bulut sağma’ yönteminin ilk kez 1946’da ABD tarafından denendiğini belirten Yaşar, bu yöntemin yağışı artırdığı yönündeki iddiaların bilimsel bir temeli olmadığını söyledi.
Prof. Dr. Yaşar, “Yağışı yüzde 25 artırdığı söyleniyor ama bunun bilimsel karşılığı yok. İstanbul örneğinde de bunu araştırdım, yağmuru artırdığına dair hiçbir kanıt bulamadım” ifadelerini kullandı.
SAĞLIK VE ÇEVRE RİSKİ VAR
Bulutlara gümüş iyodür atıldığını hatırlatan Prof. Dr. Yaşar, bu maddenin atmosferdeki çöl tozu ve kil mineralleriyle etkileşiminin ciddi soru işaretleri doğurduğunu belirterek, “Kil mineralleri olarak da bilinen tabakalı silikatların içinde aminoasitler dahil pek çok bileşen var. Gümüş iyodürün bunlarla nasıl etkileşeceği tartışmalı. Almanya bu nedenle bu uygulamayı bıraktı” dedi.
“GELİŞMİŞ ÜLKELER TERK ETTİ, BİZ HÂLÂ TARTIŞIYORUZ”
Yaşar, İsrail ve Almanya gibi ülkelerin geçmişte bulut sağma yöntemini denediğini ancak yaşanan çevresel ve bilimsel tartışmalar nedeniyle vazgeçtiğini söyleyerek “Gelişmiş ülkeler artık bu işlerle uğraşmıyor. Su krizine karşı tasarruf, altyapı ve geri kazanım projelerine yöneliyorlar” diye konuştu.
İZMİR VE MANİSA UYARISI: YERALTI SULARI ALARM VERİYOR
İzmir’in suyunun yaklaşık yüzde 80’inin Manisa’dan karşılandığını vurgulayan Prof. Dr. Yaşar, bu durumun Manisa’daki yeraltı sularını ciddi şekilde tehdit ettiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı: “Manisa’da su seviyesi 60-70 metreden 400 metrelere düştü. Gölmarmara’yı kuruttuk. İzmir her gün ortalama 220 bin metreküp suyu Manisa’dan çekiyor.”
“ÇÖZÜM ÇİĞLİ ARITMA VE GÖRDES BARAJI”
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’a da çağrıda bulunan Yaşar, yağmur bombası gibi bilim dışı yöntemlerin bırakılması gerektiğini söyledi. Yaşar, “Çiğli Arıtma Tesisi’nden çıkan su tarıma kazandırılmalı. Altı delik olan Gördes Barajı ne pahasına olursa olsun tamamlanmalı. Bu iki konu çözülürse İzmir’in uzun yıllar su sorunu kalmaz” dedi.
“BİLİM DIŞI İŞLERİ BIRAKMALIYIZ”
Son olarak, birçok ülkenin yıllar önce su tasarrufu konusunda radikal önlemler aldığını hatırlatan Prof. Dr. Doğan Yaşar, “Havaya kimyasal atmamak gerekiyor. Doğa matematik gibi değil, her zaman 2+2=4 etmiyor. Bugünü değil, yarını ve yıllar sonrasını düşünmek zorundayız” ifadeleriyle uyarılarını yineledi.
