Bilim insanları, Dünya’nın alçak yörüngesinin giderek daha kırılgan hale geldiği konusunda uyarıda bulundu. Princeton Üniversitesi’nden araştırmacı Sarah Thiele liderliğinde yürütülen yeni çalışma, devasa uydu ağlarının kontrolünün kaybedilmesi halinde yörüngede sadece 2,8 gün içinde felaket boyutunda bir çarpışma zinciri yaşanabileceğini ortaya koydu.
Araştırmada, bu riski ölçmek için “Çarpışma Gerçekleşmesi ve Önemli Zarar (CRASH) Saati” adı verilen yeni bir model kullanıldı. Buna göre, iletişim ve kontrol sistemlerinde yaşanabilecek ciddi bir aksaklık, çok kısa sürede yörüngede zincirleme çarpışmaları tetikleyebiliyor.
Güneş fırtınaları kritik risk oluşturuyor
Uzmanlara göre en büyük tehlikelerden biri de şiddetli güneş fırtınaları. Bu fırtınalar, üst atmosferi ısıtarak genişletiyor ve uydular üzerindeki sürtünmeyi artırarak yörüngelerden sapmalara neden olabiliyor.
Mayıs 2024’te yaşanan “Gannon Fırtınası” sırasında, alçak yörüngedeki uyduların neredeyse yarısının acil manevra yapmak zorunda kaldığı hatırlatıldı.
Zincirleme çarpışma riski büyüyor
Araştırmaya göre tek bir yüksek hızlı çarpışma bile binlerce parçaya ayrılarak yörüngede kontrolsüz bir enkaz alanı oluşturabiliyor. Özellikle 550 kilometre irtifadaki bölge, Starlink gibi mega uydu ağlarının yoğunluğu nedeniyle riskin en yüksek olduğu alanlardan biri olarak öne çıkıyor.
36 saniyede bir tehlikeli yakın geçiş
Verilere göre alçak Dünya yörüngesinde her 36 saniyede bir, cisimlerin birbirine 1 kilometreden daha fazla yaklaşmadığı tehlikeli geçişler yaşanıyor. Uzmanlar, mevcut sistemin sürekli yer kontrolüne bağımlı olduğunu ve bu kontrolün kaybedilmesi halinde kısa sürede küresel ölçekte bir uzay enkazı krizinin tetiklenebileceğini vurguluyor.
