ABD'nin madencilik geçmişiyle tanınan Pennsylvania eyaleti, tarihin en uzun soluklu ve çaresiz çevre felaketlerinden birine ev sahipliği yapıyor. Bir zamanlar binlerce kişinin yaşadığı, maden işçilerinin cıvıl cıvıl sokakları doldurduğu Centralia kasabası, bugün ayaklarının altındaki görünmez bir cehennem nedeniyle adeta bir "hayalet şehre" dönüşmüş durumda. 1962 yılında alev alan kömür damarları, aradan geçen 64 yıla rağmen sönmedi ve kasabanın kaderini geri dönülemez şekilde değiştirdi.
Çöplükte Başlayan Yangın Yeraltı Tünellerine Sızdı
Her şey 1962 yılında, kasaba çöplüğündeki atıkların temizlenmesi amacıyla yakılan sıradan bir ateşle başladı. Yüzeydeki alevler, eski ve terkedilmiş maden tünellerine açılan bir çatlaktan içeri sızarak derinlerdeki zengin kömür damarlarına ulaştı. Yeraltındaki oksijen ve bitmek bilmeyen kömür rezonansı bir araya geldiğinde, söndürülmesi imkansız devasa bir içten yanma reaksiyonu tetiklenmiş oldu.
Yerel yetkililerin ve itfaiye ekiplerinin ilk yıllarda yürüttüğü söndürme çalışmaları hiçbir sonuç vermedi. Alevler, labirent gibi uzanan kömür damarları boyunca ilerleyerek kasabanın tamamının altına yayıldı.
Zeminde Dev Çatlaklar ve Ölümcül Zehirli Gazlar
Yıllar geçtikçe tehlike yüzeye vurmaya başladı. Yeraltındaki aşırı sıcaklık ve içten içe yanan kömürün hacim kaybetmesi, sokaklarda devasa yarıkların ve obrukların oluşmasına yol açtı. Asfalt yollar ortadan ikiye ayrılırken, yarıklardan dışarı yüksek sıcaklıkta su buharı ile birlikte ölümcül karbondioksit ve karbonmonoksit gazları sızmaya başladı.
Evlerin bodrum katlarına kadar ulaşan zehirli gazlar ve aniden çöken zeminler, bölgede yaşamayı can güvenliği açısından imkansız hale getirdi.
Tahliyeler Başladı: Binlerce Kişilik Kasabada Sadece Birkaç Kişi Kaldı
Artan hayati riskler ve federal makamların uyardığı çevre felaketi üzerine eyalet yönetimi radikal adımlar atmak zorunda kaldı. ABD hükümeti, kasaba sakinlerinin evlerini satın alarak tahliye sürecini başlattı. Aileler birer birer onlarca yıllık yuvalarını terk etmek zorunda kaldı; evler yıkıldı, sokak tabelaları söküldü ve kasabanın posta kodu bile iptal edildi.
Bir dönem canlı bir madenci yerleşimi olan Centralia'da, doğup büyüdüğü toprakları her şeye rağmen terk etmek istemeyen sadece birkaç kişi kaldı. Bir zamanlar binaların yükseldiği alanları bugün doğa ve ıssızlık kaplamış durumda.
2026 İtibarıyla 64. Yıl: Cehennem Ateşi Ne Zaman Sönecek?
1962'den 2026 yılına kadar aralıksız şekilde yanmaya devam eden Centralia yangını, uzmanlara göre daha uzun yıllar boyunca durdurulamayacak. Bölgedeki kömür rezervinin büyüklüğü göz önüne alındığında, yeraltındaki yangının daha yüzyıllarca devam edebileceği öngörülüyor. Kasaba, insanın doğaya karşı çaresizliğinin ve gözden kaçan bir kıvılcımın yol açabileceği yıkımın en çarpıcı sembolü olarak tarihteki yerini koruyor.
