Emeklilik için gerekli yaş şartını tamamlayan ancak prim gün sayısı yeterli olmadığı için emekli olamayan vatandaşlar için SGK mevzuatında önemli bir imkan bulunuyor. Çalışma hayatını sonlandıran ve gerekli koşulları sağlayan sigortalılar, ödedikleri bazı primleri “toptan ödeme” kapsamında geri alabiliyor.
Bu uygulamanın yanı sıra, aynı ay içerisinde birden fazla işverene bağlı olarak çalışan ve prime esas kazanç üst sınırını aşan kişilerin, aşan tutar üzerinden kesilen primleri de talep etmeleri halinde iade edilebiliyor.
SGK’dan prim iadesi için hangi şartlar aranıyor?
Primlerin toplu olarak geri alınabilmesi için bazı koşulların birlikte sağlanması gerekiyor. Buna göre sigortalının emeklilik için belirlenen yaş şartını doldurmuş olması, mevcut prim günleriyle kendisine emekli aylığı bağlanamaması ve çalışma hayatını sonlandırmış olması gerekiyor.
4A (SSK) kapsamında çalışanların işten ayrılması, 4B (Bağ-Kur) kapsamındakilerin ise ticari faaliyetlerini sonlandırması veya iş yerini devretmesi gerekiyor.
SSK ve Bağ-Kur’da iade tutarı farklı
SGK tarafından yapılan toptan ödemede, tüm primler geri ödenmiyor. İade kapsamı sigortalının bağlı olduğu statüye göre değişiyor.
4A kapsamındaki sigortalılarda yalnızca işçi tarafından ödenen uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin yüzde 9’luk kısım iade ediliyor. İşveren tarafından ödenen primler ise iade kapsamına alınmıyor.
4B kapsamındaki Bağ-Kur sigortalılarında ise uzun vadeli sigorta kolları için ödenen primlerin tamamı iade kapsamında değerlendiriliyor.
Genel Sağlık Sigortası (GSS), işsizlik sigortası ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında ödenen primler ise toptan ödeme kapsamında geri alınamıyor.
Birden fazla işte çalışanlar da dikkat
Aynı ay içerisinde birden fazla işverene bağlı olarak çalışanların prime esas kazançlarının toplamı, belirlenen yıllık prime esas kazanç üst sınırını aşabiliyor.
Bu durumda üst sınırı aşan kazanç üzerinden hesaplanan işçi payı primlerinin, sigortalının talebi üzerine iade edilmesi mümkün. Bu kapsamda tavanı aşan tutar üzerinden yüzde 14 oranındaki işçi payının geri ödenmesi söz konusu olabiliyor.
Primleri geri almak her zaman avantajlı olmayabilir
Uzmanlar, SGK’dan toptan ödeme talep edilmeden önce dikkatli hesaplama yapılması gerektiğine dikkat çekiyor. Çünkü primlerin geri alınması, kişinin emeklilik açısından SGK’daki primlerini değerlendirme imkanını sona erdirebiliyor.
Bu nedenle başvuru yapmadan önce askerlik borçlanması, doğum borçlanması veya ihya gibi seçeneklerle eksik prim günlerinin tamamlanıp tamamlanamayacağının araştırılması önem taşıyor.
Hangi primler iade ediliyor?
Sigorta/Kesinti Türü İade Durumu İade Kapsamı
SSK (4A) Kısmi iade İşçi payına düşen uzun vadeli sigorta primleri
Bağ-Kur (4B) İade edilir Uzun vadeli sigorta primlerinin tamamı
GSS İade edilmez Sağlık hizmetleri kapsamında
İşsizlik sigortası İade edilmez Sistem gereği kapsam dışında
İş kazası ve meslek hastalığı İade edilmez Kısa vadeli sigorta kolu
Prime esas kazanç tavanını aşan primler İade edilir Tavanı aşan kısım üzerinden işçi payı
