Manisa’da bugün pek çok kişinin adını hatırladığı, ancak hikayesi yeni nesiller için giderek geçmişte kalan bir fabrika olan Manisa Pamuklu Mensucat. Küçük birikimlerini ortaya koyan Manisalıların hisseleriyle başlayan bu fabrika, yıllar boyunca binlerce ailenin hayatına dokundu, kentin ekonomik yapısının değişmesine katkı sağladı. Bir dönem yaklaşık 1600 kişinin çalıştığı tesis, zamanla teknolojik dönüşümün gerisinde kaldı ve ekonomik sorunlarla mücadele etmeye başladı. 2004 yılında üretimin durmasıyla Manisa’nın önemli bir sanayi dönemi de kapanmış oldu.
Küçük Birikimlerle Kurulan Büyük Fabrika
Manisa Pamuklu Mensucat Anonim Şirketi, 1954 yılında Sümerbank bağlantısıyla “devlet-halk” ortaklığı modeliyle kuruldu. Fabrikanın kuruluşunda Manisa halkının da doğrudan payı vardı. Kent sakinleri, küçük birikimlerini ortaya koyarak şirketin hisselerinden satın aldı. Böylece fabrika yalnızca devletin kurduğu bir sanayi tesisi değil, aynı zamanda Manisa halkının da ortak olduğu bir yapı haline geldi.
1960’ta Makineler Çalışmaya Başladı
Manisa Pamuklu Mensucat Fabrikası, 1960 yılında iplik ve dokuma üretimine başladı. Fabrikada kısa sürede yaklaşık 1600 kişi istihdam edildi. Fabrika, Manisa’da yalnızca üretim kapasitesiyle değil, yarattığı istihdamla da önemli bir ekonomik merkez haline geldi. Fabrikanın çevresinde oluşan sosyal ve ekonomik hareketlilik, kentin giderek büyüyen sanayi kimliğinin de parçalarından biri oldu.
Kumaşlar Türkiye’ye Yayıldı
Manisa Pamuklu Mensucat, uzun yıllar boyunca iplik, dokuma ve konfeksiyon üretimi gerçekleştirdi. Üretilen ürünlerin önemli bir bölümü Silahlı Kuvvetler ve diğer resmi kuruluşların ihtiyaçları için kullanıldı. Fabrikanın üretim kapasitesi zaman içerisinde Türkiye'deki dokuma ve konfeksiyon sektöründe önemli bir yere ulaşmasını sağladı. Ancak fabrikanın ekonomik başarısına rağmen küçük hissedarlar açısından tablo her zaman aynı olmadı. Hisse sahibi vatandaşlara uzun yıllar kâr payı dağıtılamadı. Buna rağmen birçok hissedar, fabrikanın ayakta kalmasını ve kentteki gençler için iş kapısının kapanmamasını öncelik olarak gördü. Kâr payı beklentilerini erteleyen hissedarlar, yatırımlarının karşılığını ilerleyen yıllarda alabilecekleri umuduyla bekledi.
1980’lerde Fabrikanın Kaderi Değişti
1980’li yıllara gelindiğinde Manisa Pamuklu Mensucat’ın en büyük sorunlarından biri teknolojisini yenilemek oldu. Ancak fabrikanın mevcut ekonomik yapısı, gerekli yatırımların yapılmasını zorlaştırdı. Teknolojik yenilenmenin gerçekleştirilememesiyle birlikte üretimde verimlilik düşmeye başladı. Fabrika giderek zarar eder hale gelirken, hissedarlara kâr payı dağıtılamaması ve üretimdeki yavaşlama sorunları daha da büyüttü. Başlangıçta yüksek oranda gerçek kişi hissesine sahip olan şirketin sermaye yapısı da yıllar içerisinde değişti.
Halkın Hissesi Yüzde 0,01’e Kadar Geriledi
Sermaye artırımlarına halk hissedarlarının yeterince iştirak edememesi sonucunda kamu payı yüzde 99,99 seviyesine yükseldi. Böylece kuruluşunda devlet-halk ortaklığına dayanan yapı, yıllar içerisinde büyük ölçüde kamu ağırlıklı bir şirkete dönüştü. Halkın elindeki hisse oranı ise yüzde 0,01’e, başka bir ifadeyle 1/10.000 seviyesine kadar geriledi. Fabrikanın kuruluşundaki ortaklık modeli ile ilerleyen yıllardaki sermaye yapısı arasındaki bu değişim, Manisa Pamuklu Mensucat’ın hikâyesindeki en önemli kırılma noktalarından biri oldu.
Sümerbank İçin Özelleştirme Dönemi Başladı
Sümerbank işletmeleri 1987 yılında özelleştirme kapsamına alındı. Bu karar, Manisa Pamuklu Mensucat’ın geleceğini de etkileyen yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Manisa’nın en büyük sanayi tesislerinden biri olan fabrikada üretim ise 2004 yılında tamamen durdu. Yaklaşık yarım asır boyunca kentte üretim yapan fabrika, makinelerin susmasıyla birlikte Manisa’nın sanayi tarihinde önemli bir dönemi geride bıraktı.
Manisalıların Küçük Hisseleriyle Başlayan Fabrika Satıldı
Manisa Pamuklu Mensucat, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından Manisa Ortak Girişim Grubu’na 3 milyon 750 bin dolar bedelle satıldı. Dönemin Manisa Belediye Başkanı Bülent Kar’ın başkanlığında, 47 Manisalı iş insanının katılımıyla oluşturulan Manisa Ortak Girişim Grubu, fabrikanın alıcısı oldu. Böylece küçük birikimlerle şirketin kuruluşuna ortak olan Manisalıların yaklaşık yarım asırlık fabrika hikâyesi, özelleştirme süreciyle farklı bir noktaya taşındı.
Akhisar’a Uzanan Miras
Sümerbank’ın Manisa’daki sanayi geçmişi yalnızca Pamuklu Mensucat Fabrikası ile sınırlı kalmadı. Sümerbank ve bağlı kuruluşların taşınmazları, sonraki yıllarda da özelleştirme süreçleriyle gündeme geldi. Son olarak Manisa’nın Akhisar ilçesindeki Sümer Holding AŞ’ye ait iki taşınmazın özelleştirme ihalelerinde nihai pazarlık görüşmeleri gerçekleştirildi.
Akhisar’daki İki Taşınmaza 451,6 Milyon Liralık Teklif
Sümer Holding AŞ adına kayıtlı Akhisar Atatürk Mahallesi’ndeki iki taşınmaz için toplam 451,6 milyon liralık en yüksek teklif verildi. 17 bin 648,68 metrekare büyüklüğündeki ilk taşınmaz için en yüksek teklif 213 milyon TL ile Argeus Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Üçüncü Gayrimenkul Yatırım Fonu tarafından verildi. Aynı mahallede bulunan 17 bin 563,18 metrekarelik ikinci taşınmaz için ise 238,6 milyon TL ile Maslak Yatırım Ortak Girişim Grubu en yüksek teklifi sundu. Böylece Sümer Holding’e ait Akhisar’daki iki taşınmaz için verilen toplam en yüksek teklif 451,6 milyon TL oldu.
Manisa’nın Sanayi Hafızasında Bir Fabrikanın İzleri
1954 yılında Manisa halkının küçük birikimleriyle başlayan süreç, 1960’ta üretimin başlamasıyla kentin sanayi hayatının önemli parçalarından birine dönüştü. Yıllarca binlerce kişiye iş sağlayan, kamu kurumları için üretim yapan ve kentin ekonomik yapısında iz bırakan fabrika, teknolojik dönüşüm ve ekonomik sorunların ardından 2004 yılında üretime veda etti. Bugün ise o dönemin izleri, özelleştirme süreçleri ve taşınmaz satışları üzerinden yeniden gündeme geliyor. Manisa’nın sanayi tarihinde önemli bir yere sahip olan Pamuklu Mensucat, özellikle devlet-halk ortaklığıyla başlayan kuruluş hikâyesiyle kentin ekonomik hafızasında yerini koruyor.
