Manisa’da mahalle bakkalının yıllardır süren ‘veresiye’ geleneği, küçük esnafın en büyük sorunlarından birine dönüştü. Tanıdığı müşteriye ‘yok’ diyemeyen esnaf, ürünleri deftere yazarken tahsilat günü geldiğinde aynı kolaylığı göremiyor. Özellikle, düşük kârla satılan sigara gibi ürünlerde oluşan borçlar esnafın kazancını zorlarken, borcunu ödemeden taşınan bazı müşteriler ise geride kapanmayan hesaplar bırakıyor. Bu nedenle bazı bakkallar veresiye defterini tamamen kapatıp kartlı ödemeye yönelirken, bazı bakkallar müşteri kaybetmemek için tüm risklere rağmen defteri açık tutuyor. Esnaf, tahsilat sorunlarının küçük işletmelerin bütçesinde ciddi sıkıntılara yol açtığını dile getirdi.
Manisa’da bakkal ve marketlerde veresiye alışveriş uygulamasının halen sürdüğü görüldü. Küçük esnaf, müşteri kaybetmemek için bazı durumlarda veresiye satış yaptığını ancak tahsilat konusunda sorun yaşadığını belirtti. Özellikle düşük kârla satılan sigara gibi ürünlerde oluşan veresiye borçlarının esnafı zorladığı ifade edildi. Bazı müşterilerin borçlarını ödemeden taşınması ise veresiye defterlerinde tahsil edilemeyen alacakların birikmesine neden oldu. Bazı marketlerde ise veresiye alışverişin büyük ölçüde sona erdiği ve müşterilerin çoğunun kartla ödeme yaptığı belirtildi.
VERESİYE ALIŞVERİŞİN EN BÜYÜK NEDENİ EKONOMİK SIKINTILAR
Artan yaşam maliyetleri ve alım gücündeki düşüş, vatandaşları mahalle bakkallarında veresiye alışverişe yönelten başlıca etkenler arasında yer aldı. Kredi ve banka kartı limitlerinin dolması, nakit sıkıntısı yaşayan vatandaşların temel ihtiyaçlarını karşılamak için mahalle esnafına başvurmasına neden oldu. Özellikle ay sonunu getirmekte zorlanan vatandaşlar, günlük ihtiyaçlarını veresiye karşılayarak ödemelerini daha sonraki bir tarihe bıraktı. Ancak vatandaşların ekonomik sıkıntılar nedeniyle başvurduğu bu yöntem, düşük kâr marjıyla çalışan küçük esnafın tahsilat yükünü artırdı. Böylece ekonomik koşullar, hem müşteriyi hem de mahalle bakkalını karşı karşıya getiren bir sorun olarak öne çıktı.
VERESİYE SATIŞTA EN BÜYÜK SORUN SİGARA OLDU
Bakkal esnafı Mert Borazan, veresiye alışverişte özellikle tanıdık müşteriler nedeniyle sorun yaşandığını söyledi. Uzun süredir alışveriş yapan müşterilerin taleplerini geri çevirmekte zorlandığını belirten Borazan, verilen paranın ne zaman geri döneceğinin ise belli olmadığını ifade etti.
Veresiye satışlarda en büyük sorunun sigarada yaşandığını belirten Borazan, sigaranın düşük kâr marjı nedeniyle oluşan küçük kayıpların bile esnafı zorladığını söyledi. Borazan, veresiye satışa baştan sınır koymanın daha kolay olduğunu, satış yapıldıktan sonra alacağı tahsil etmenin zorlaştığını dile getirdi.
BAZI MARKETLERDE VERESİYE BÜYÜK ÖLÇÜDE SONA ERDİ
Market esnafı Kadir Akkul, kendi işletmesinde veresiye alışverişin oldukça sınırlı kaldığını söyledi. Müşterilerin yüzde 99’unun kartla ödeme yaptığını belirten Akkul, yalnızca tanıdığı ve yakın çevresindeki kişilere veresiye konusunda yardımcı olduğunu ifade etti.
Akkul, tanımadığı müşterilere veresiye satış yapmadığını ve veresiye taleplerinin genellikle kısa vadeli olduğunu belirtti.
“KENAR MAHALLELERDE DAHA ÇOK YAŞANIYOR”
Manisa Bakkallar Odası Başkanı Saffet Taşkıncan da veresiye nedeniyle yaşanan sorunların özellikle kenar mahallelerde daha fazla görüldüğünü söyledi. Odaya ulaşan bilgiler doğrultusunda konuyu takip ettiklerini belirten Taşkıncan, yaklaşık 1.300 üyeleri bulunduğunu ifade etti.
Merkezde bu konuda ciddi bir sorunla karşılaşmadıklarını belirten Taşkıncan, kenar mahallelerde ise bazı müşterilerin borçlarını ödemeden farklı bölgelere taşındığını ve alışverişlerini başka bakkallardan sürdürdüğünü dile getirdi.
Taşkıncan, yaşanan durumun küçük esnaf açısından daha fazla önem taşıdığını belirterek, küçük işletmelerin düşük cirolar nedeniyle küçük bir kayıptan dahi etkilendiğini söyledi.
“KARTLARI DOLU OLANLAR BAKKALA YÖNELİYOR”
Son dönemde veresiye taleplerinde artış gözlemlediklerini belirten Taşkıncan, vatandaşların kredi ve banka kartlarındaki limitlerin dolmasının mahalle bakkallarına yönelimi artırdığını söyledi.
Taşkıncan, mahalle bakkallarının müşterilerine karşı daha anlayışlı davranmasının da veresiye borçlarının artmasında etkili olduğunu belirterek, “Hayır” demekte zorlanan esnafın sonunda yaşanan tahsilat sorunundan kendisinin etkilendiğini ifade etti.
Veresiye alışverişin geçmişe göre bir miktar arttığını belirten Taşkıncan, bu durumun henüz çok yüksek seviyede olmadığını ancak küçük esnafın bütçesini etkilediğini söyledi.
KÜÇÜK ESNAF MÜŞTERİ KAYBETMEMEK İÇİN VERESİYE VERDİ
Market esnafı Mert Erkan, veresiye uygulamasının müşteri ilişkilerine göre değiştiğini söyledi. Her müşteriye veresiye satış yapılmadığını belirten Erkan, yalnızca yakın çevrede yaşayan veya komşu olarak tanınan kişilere günlük veresiye verildiğini ifade etti.
Erkan, küçük işletmelerin ayakta kalmasının zorlaştığını ve bu nedenle veresiye konusunda dikkatli hareket edildiğini söyledi.
TAHSİL EDİLEMEYEN BORÇLAR DEFTERLERDE KALDI
Bakkal esnafı Fahire Taşkıncan ise veresiye defterinin küçük esnaf açısından önemini koruduğunu söyledi. Müşterilere veresiye vermenin risk taşıdığını belirten Taşkın, buna rağmen iş yapabilmek ve müşteri kaybetmemek için uygulamayı sürdürdüğünü ifade etti.
Özellikle kiracı olarak gelen bazı müşterilerin daha sonra taşınarak borçlarını bıraktığını belirten Taşkın, bu durumun esnaf açısından ciddi sorun oluşturduğunu söyledi. Geçmişten kalan ve tahsil edilemeyen borçların veresiye defterlerinde biriktiğini belirten Taşkın, küçük esnafın bu alacakları tahsil etmekte zorlandığını dile getirdi.
