Manisa’nın Demirci ilçesinde kadınlar için çitlembik mesaisi başladı. Zorlu arazi şartlarında saatlerce emek vererek topladıkları çitlembikleri yıkama ve kurutma işlemlerinden sonra satışa sunuluyor. Bölgede önemli bir gelir kaynağı haline gelen çitlembik, hem aile ekonimisine katkı sağlıyor hem de ilaç ve kozmetik sektöründe ham madde olarak kullanılıyor.
Yaklaşık 40 mahallede toplanıyor
Demirci’yi çevreleyen dağlık alanlarda kendiliğinden yetişen çitlembik, ilçe merkezinin yanı sıra Rahmanlar, Kulalar, Sevinçler, Esenyurt, Mezitler, Boyacık ve Kerpiçlik başta olmak üzere yaklaşık 40 mahallede toplanıyor.
Her yıl yaklaşık 450 ton hasat edilen ürün, özellikle kırsal mahallelerde yaşayan kadınlar için önemli bir gelir kaynağı oluşturuyor.
Sonbaharın gelmesiyle birlikte yeşil renge dönmeye başlayan çitlembik için sabahın erken saatlerinde yola çıkan kadınlar, dik yamaçlarda topladıkları ürünleri çuvallarla evlerine taşıyor. Yapraklarından ve kırmızı tanelerinden ayrılması için su dolu kazanlarda yıkanan çitlembikler, daha sonra güneşe serilerek kurutuluyor.
İlaç ve kozmetik firmalarına gönderiliyor
İşlemlerinin tamamlanmasının ardından satışa hazır hale getirilen çitlembikler, İstanbul, Ankara, Gaziantep ve Bursa'daki ilaç ve kozmetik firmalarına gönderiliyor. Ürünün bir bölümü ise kavrularak çerez olarak tüketiliyor, bir bölümü de yağının çıkarılması için değerlendiriliyor.
78 yaşındaki Zeynep Nine'nin geçim mesaisi
Çitlembik toplama geleneği, Demirci'de nesilden nesle aktarılıyor. Çocukluğundan bu yana dağlarda çitlembik toplayan 78 yaşındaki çiftçi Zeynep Sönmez de yıllardır bu geleneği devam ettiriyor.
Geçmişte ailesiyle topladığı ürünlerin yağını çıkararak kendi ihtiyaçları için kullandıklarını anlatan Sönmez, bugün ise topladıkları çitlembikleri satarak gelir elde ettiklerini belirtti.
Çocukluk yıllarından bahseden Sönmez şöyle konuştu: “Biz çocukluğumuzdan beri annemle, yengemle dağlara giderdik. Toplar getirirdik. Çöplerini yıkayıp kurutur, öğüterek yağını çıkarırdık. Ekim ayı girmeden yetişmeye başlıyor. Yeşilini toplayıp eve getiriyoruz. Kazanı suyla doldurup üstüne çıkanları alıyoruz. Altın yeşilini süzüp çuvala koyuyoruz, serip kurutup satıyoruz. Eskiden yağını çıkarıp kendimiz yiyorduk. Şimdi her şey bol olduğu için kendimiz yemeyip satıyoruz.”
Kadınlar imece usulüyle çalışıyor
Rahmanlar Mahallesi'nde yaşayan Havana Sönmez de sonbaharla birlikte kadınların bir araya gelerek çitlembik topladığını ve elde ettikleri ürünü satarak aile bütçelerine destek olduğunu söyledi.
Çitlembiğin yörede farklı şekillerde tüketildiğini belirten Sönmez, ürünün kurutularak çerez olarak yenildiğini, yağının çıkarılarak da yemeklerde kullanıldığını ifade etti.
Sönmez, “Güz geldiği zaman kadınlar toplanıp gidip topluyoruz. Süzüp kurutuyoruz, kimisi yağını yaptırıyor, kimisi satıyor. Kadınlarımız ailelerine destek oluyor. Kurutup çerez olarak da yiyoruz, yağını çıkarıp ekmek kızartarak yemeklere katıyoruz” diye konuştu.
İlaç ve kozmetik firmalarına gönderiliyor
Demirci'de kadınların emeğiyle toplanan çitlembik, kırsal yaşamın geleneksel uğraşlarından biri olmayı sürdürürken bölge ekonomisine de katkı sunuyor. Dağlardan toplanıp evlerde temizlenen ve kurutulan ürün, buradan Türkiye'nin farklı şehirlerindeki ilaç ve kozmetik firmalarına gönderiliyor
Kadınların imece usulüyle yürüttüğü hasat, hem yöresel bir geleneği yaşatıyor hem de doğal ürünlerin ekonomik değer kazanmasını sağlıyor.
