Manisa Celal Bayar Üniversitesi Alaşehir Meslek Yüksekokulu öncülüğünde, MCBÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğünün desteğiyle yürütülen 2023-036 numaralı proje kapsamında Türkiye'nin önemli üzüm çeşitlerinden Sultani Çekirdeksiz ile Alaşehir ekotipi Red Globe'un genetik yapısı araştırıldı. Çalışmada iki üzüm çeşidinin tüm genom dizilemesi tamamlanırken, elde edilen veriler uluslararası NCBI GenBank veri tabanına kaydedildi. Araştırma, PRJNA1175541 BioProject numarasıyla bilim dünyasının erişimine açıldı.
İki Üzüm Çeşidinin Genetik Yapısı İncelendi
Araştırmanın yürütücülüğünü MCBÜ Alaşehir Meslek Yüksekokulu Dr. Öğr. Üyesi Emine Dilşat Yeğenoğlu üstlendi. Projede Öğretim Görevlisi Tevfik Hasan Can, Dr. Öğr. Üyesi Ummahan Öz, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümünden Doç. Dr. Murat Afşar ile Tütün Eksperliği Yüksekokulundan Prof. Dr. Meltem Sesli görev aldı. Çalışmanın gelecekte yapılacak araştırmalar açısından önemli bir kaynak oluşturduğunu belirten Yeğenoğlu, "Projemiz kapsamında Sultani Çekirdeksiz ve Alaşehir ekotipi Red Globe üzümlerinin tüm genom dizilemesini gerçekleştirdik. Elde ettiğimiz verileri uluslararası NCBI GenBank veri tabanına kaydettirerek araştırmacıların kullanımına açtık. Böylece bu iki üzüm çeşidinin genetik yapısının daha ayrıntılı incelenmesine ve yeni araştırmalar yapılmasına imkan sağlayacak bir veri kaynağı oluşturduk" dedi.
Hedef Daha Dayanıklı ve Kaliteli Üzümler
Sultani Çekirdeksiz'in kuru üzüm üretimi ve ihracatında, Red Globe'un ise bölgedeki yetiştiriciliği ve ekonomik değeriyle öne çıktığını belirten Yeğenoğlu, elde edilen genom verilerinin bağcılığın geliştirilmesine yönelik araştırmalarda kullanılabileceğini ifade etti.
Genetik yapının daha iyi anlaşılmasının verim, kalite, kuraklığa dayanıklılık ve bitkilerin çevresel koşullara verdiği tepkiler üzerine yapılacak çalışmalara katkı sağlaması bekleniyor. Araştırma verilerinin gelecekte hastalıklara daha dayanıklı, su kısıtına daha toleranslı ve kalite özellikleri geliştirilmiş üzüm çeşitlerinin yetiştirilmesine yönelik çalışmalarda değerlendirilmesi hedefleniyor. Özellikle Red Globe yetiştiriciliğinde karşılaşılan renklenme ve tane çatlaması gibi sorunların genetik açıdan incelenmesi için yeni araştırma imkanları doğabileceği belirtiliyor. Öte yandan, elde edilen genom verilerinin doğrudan yeni bir üzüm çeşidi ortaya çıkarmadığı, bu hedeflere ulaşmak için ek araştırmalar ve saha denemeleri yapılması gerektiği vurgulandı. Araştırma ekibinin genom verilerinin ayrıntılı analizine yönelik bilimsel makale çalışmalarını sürdürdüğü bildirildi.
