Ankara Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Harun Tanrıvermiş, kentsel dönüşümde yapılan devrim niteliğindeki değişiklikleri ve 7 milyon riskli konutun dönüşümü için gereken "finansal formülleri" açıkladı. Yeni düzenlemeyle artık salt çoğunluk yeterli olacak ve tapu kayıtlarına "şerh" konulabilecek.
Türkiye'nin deprem kuşağında yer alması nedeniyle hayati önem taşıyan kentsel dönüşüm sürecinde, bürokratik ve finansal engelleri aşmak için yeni bir yol haritası çizildi. Prof. Dr. Harun Tanrıvermiş, kentsel dönüşümün artık bir "gönüllülük" esasıyla değil, kamu gücü ve özel sektörün aktif katılımıyla bir "milli mücadele" ruhuyla yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
Tapuda "Şerh" ve "Salt Çoğunluk" Dönemi başladı
Yeni yönetmelik değişikliğiyle birlikte, mülkiyet hakları ve karar alma süreçlerinde önemli kolaylıklar getirildi:
Salt Çoğunluk İlkesi: Eskiden karar alma süreçlerinde aranan nitelikli çoğunluk şartı esnetildi. Artık dönüşüm projelerinde kararlar salt çoğunluk (yüzde 50 + 1) ile alınabilecek.
Tapu Kayıtlarına Şerh: Kentsel dönüşüm sürecinde tapu kayıtlarına şerh konulabilmesinin önü açıldı. Bu sayede riskli yapıların parsel işlemleri, Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında daha hızlı yürütülecek.
Toplantı Zorunluluğu: Maliklerden sadece birinin talebiyle tüm pay sahipleri toplantıya çağrılabilecek, bu da sürecin tıkanmasını engelleyecek.
Müteahhitlere ve Özel Sektöre Finansal Kolaylık
Dönüşüm projelerine özel sektörün ilgisini artırmak amacıyla mali yüklerde indirime gidildi:
Teminat Oranı Düştü: Daha önce yüzde 10 olan teminat oranı yüzde 6’ya çekildi. 1 Ocak 2024’ten sonra yapılan sözleşmelerde müteahhitler bu indirimden yararlanabilecek.
İmar Hakkı Aktarımı: Yapılaşmaya kapalı alanlarda kalan vatandaşların imar hakları, yakın adalara aktarılabilecek. Bu bölgedeki harç muafiyetleri de korunacak.
"7 Milyon Riskli Yapı, 1.2 Milyon Acil Dönüşüm"
Türkiye’nin kentsel dönüşüm bilançosunu paylaşan Tanrıvermiş, durumun ciddiyetini rakamlarla ortaya koydu:
"Bakanlığın verilerine göre ülkemizde 6,7 ila 7 milyon arasında riskli yapı bulunuyor. Bunların 1,2 milyonu acil dönüşmek zorunda. Bu yapıların büyük çoğunluğu Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde; İstanbul, Sakarya, Bolu gibi Marmara çevresi ile Ege kıyıları ve Doğu Anadolu aksında yer alıyor."
Finansal Formül: Gayrimenkul Sertifikası ve Fonlar
Prof. Dr. Tanrıvermiş, kentsel dönüşümün sadece bütçeyle değil, modern finansal araçlarla hızlandırılması gerektiğini belirtti:
Gayrimenkul Sertifikası: Büyük projelerin finansmanında halkın ve yatırımcının sürece dahil edilmesi.
Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF): Uluslararası fonların ve yerli sermayenin GYF'ler aracılığıyla dönüşüme yönlendirilmesi.
Uluslararası Destek: Küresel kuruluşlardan gelecek fonların proje bazlı etkin kullanımı.
"Yarın Değil, Şimdi!"
Kentsel dönüşümün sadece Bakanlık veya TOKİ’den beklenemeyecek kadar büyük bir süreç olduğunu hatırlatan Tanrıvermiş, "Türkiye'nin dönüşüm seferberliği yarın değil, bugün, şimdi başlamalı. Belediyeler, kurumsal inşaat firmaları ve her bir birey elini taşın altına koymalı" diyerek topyekun mücadele çağrısında bulundu.
