Hürmüz Boğazı’ndaki kriz ve bölgedeki üretim tesislerinin devre dışı kalması, küresel gübre piyasasında ciddi dalgalanmalara yol açtı. Katar enerji devi QatarEnergy, üre, polimer, metanol ve alüminyum gibi stratejik ürünlerin üretimini askıya alırken, üre fiyatı ton başına 575-635 dolara yükseldi. Uzmanlar, sevkiyatların aksaması durumunda hem gübre hem de gıda fiyatlarının hızla artabileceği uyarısında bulunuyor.
Sevkiyatlar ve Arz Riski
Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, sentetik gübrenin temel bileşenleri olan amonyak ve azot taşımacılığını doğrudan etkiliyor. Bölgedeki üretim kesintileri, maliyetleri yükseltebilir ve üretimi aksatabilir. İran ise, dünya üre ihracatında dördüncü büyük ülke konumunda ve kritik bir rol oynuyor.
ABD ve Küresel Fiyatlar
ABD’de New Orleans’ta gübre fiyatı kısa sürede 516 dolardan 683 dolara çıktı. Hindistan da üre ve fosfatlı gübrenin yüzde 40’tan fazlasını Orta Doğu’dan sağlıyor. Uzmanlar, Basra Körfezi krizinin devam etmesi durumunda bahar ekim dönemine yetişmeyen sevkiyatların fiyatları daha da artırabileceğini belirtiyor.
Gıda Üretimi Tehlikede
Dünya genelinde yıllık 180 milyon tondan fazla azotlu gübre üretiliyor. Bu gübreler, buğday, mısır ve pirinç gibi temel mahsullerin verimi için kritik öneme sahip. Uzmanlar, gübre tedarikinde aksama yaşanması halinde ekmek, makarna ve patates gibi temel gıda fiyatlarının yükselebileceğini, hayvan yemlerinin pahalılaşacağını ve tarım sektöründe maliyet baskısının artacağını vurguluyor.
Küresel gıda üretiminin yaklaşık yarısı sentetik azotlu gübreye dayanıyor. Dolayısıyla Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, dünya gıda piyasasında domino etkisi yaratma riski taşıyor.
