Manisa’da milyonlarca zeytin ağacının geleceğini ilgilendirebilecek uygulama İspanya’da hayata geçirildi. Jaén kentinin Vilches bölgesindeki zeytinlikte ağaçlar kesilmeden 5 bin 150’den fazla güneş paneli kuruldu. Panellerin 4 metrenin üzerine yükseltilmesiyle hem elektrik üretimi sağlandı hem de zeytin hasadında kullanılan dev makinelerin ağaçların arasında çalışmasına imkan tanındı.
Manisa’da 33,5 milyon zeytin ağacı var
İspanya’daki proje, zeytin üretiminde Türkiye’nin önde gelen merkezlerinden Manisa açısından da dikkat çekici bir soru ortaya çıkarıyor: Zeytinliklerde tarım ve güneş enerjisi aynı anda yapılabilir mi?
Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2025 yılında açıkladığı TÜİK 2024 verilerine göre kentte 33,5 milyon zeytin ağacı bulunuyor. Manisa, zeytin ağacı varlığı bakımından Türkiye’de ilk sırada yer alıyor.
5 bin 150 panel zeytin ağaçlarının üzerine kuruldu
İspanya’nın Jaén kentindeki projede 5.150’den fazla fotovoltaik panel, yaklaşık 4 metre yüksekliğindeki konstrüksiyonlara yerleştirildi. Tesisin kurulu gücü 3,65 MWp, enerji depolama sisteminin kapasitesi ise 3 MWh olarak açıklandı.
Projenin en dikkat çekici noktası ise hiçbir zeytin ağacının sökülmemesi. Paneller, zeytinlikteki mevcut tarımsal faaliyetlerin devam etmesine imkan verecek şekilde tasarlandı.
Paneller neden 4 metreye çıkarıldı?
Sistemin yüksek kurulmasının nedeni yalnızca ağaçların korunması değil. Zeytin hasadında kullanılan özel makineler yaklaşık 3,5 metre yüksekliğe ulaşabiliyor.
Bu nedenle paneller yaklaşık 4 metre yüksekliğe yerleştirilerek hasat makinelerinin zeytin ağaçlarının bulunduğu sıralardan geçebilmesi sağlandı. Böylece aynı arazi üzerinde hem zeytin üretimi hem de güneş enerjisi üretimi hedefleniyor.
Manisa için yeni bir model olabilir mi?
Manisa’nın 33,5 milyon zeytin ağacıyla Türkiye’nin en büyük zeytin merkezlerinden biri olması, İspanya’daki uygulamayı kent açısından da dikkat çekici hale getiriyor. Ancak bu sistemin Manisa’daki zeytinliklerde uygulanabilir olup olmadığı; arazi yapısı, ağaçların dikim şekli, hasat yöntemi, güneşlenme, maliyet ve mevzuat gibi birçok faktöre bağlı.
İspanya’daki projede ise panellerin zeytin verimi, su stresi ve toprak sıcaklığı üzerindeki etkileri de araştırılacak. Ağaçların henüz tam bir tarım döngüsünü tamamlamamış olması nedeniyle sistemin rekolteye etkisinin kesinleşmediği belirtiliyor.
Türkiye’de TarımGES denemeleri var
ODTÜ-GÜNAM ve proje ortakları, tarımsal üretim ile güneş enerjisi üretiminin aynı arazide yapılabilmesi için TarımGES sistemleri üzerinde çalışmalar yürütüyor. Projelerde özellikle bitki sağlığı, su kullanımı ve verimlilik üzerindeki etkiler araştırılırken, bazı ürünlerde yüzde 10 ila 20 arasında su tasarrufu sağlanması öngörülüyor. Türkiye’de henüz TarımGES’e yönelik kapsamlı bir yasal düzenleme bulunmazken, mevcut mevzuat üzerinden küçük ölçekli kurulumlar gerçekleştirilebiliyor.
