Manisa’nın bugün en sakin ilçelerinden biri olan Gördes’in geçmişinde, kolay kolay unutulmayacak bir taşınma hikayesi bulunuyor. İlçenin eski yerleşiminde yıllar boyunca devam eden toprak hareketleri, 1940 yılında büyük bir soruna dönüştü. Evlerin önemli bölümü oturulamayacak kadar zarar görünce ilçenin başka bir noktaya taşınması gündeme geldi. Yıllar süren çalışmaların ardından Gördes, bugünkü yerleşim yerine taşındı. Eski Gördes ise zamanla eski günlerinden uzaklaşarak geride kalan yapılarıyla geçmişin sessiz tanığı haline geldi.
Toprak Kayması İlçenin Kaderini Değiştirdi
Eski Gördes’te yaşanan toprak kaymaları, özellikle konutları ciddi şekilde etkiledi. 1940 yılında meydana gelen şiddetli heyelanla birlikte yerleşim alanındaki yapıların bir bölümü kullanılamaz hale geldi. Bunun üzerine ilçe merkezinin daha güvenli bir bölgeye taşınması için çalışmalar başlatıldı.
Yeni Gördes’in kurulması ise kısa sürede tamamlanmadı. Yerleşimin taşınması aşamalı olarak gerçekleştirildi ve yeni merkezdeki yapılaşma yıllar boyunca devam etti. İlçe merkezi 1948 yılında bugünkü yerine taşınırken, yeni yerleşimin inşası sonraki yıllarda da sürdü.
Son Evler 1966’da Tamamlandı
Gördes’in yeni yerleşim yerine taşınmasıyla birlikte eski merkezdeki yaşam giderek azaldı. Yeni yerleşimde konut yapımı devam ederken, son aşamada 101 evin daha yapılmasıyla çalışmalar 1966 yılında tamamlandı.
Böylece yıllar boyunca aynı bölgede yaşayan Gördesliler için yeni bir dönem başladı. Eski yerleşim ise zaman içerisinde günlük hayatın merkezinden çıktı ve geçmişte kalan bir yer haline geldi.
Bugün Eski Gördes’te Hayat Çok Azaldı
Bugün Eski Gördes’e gidildiğinde, bir zamanlar ilçe merkezinin bulunduğu bölgede geçmişin izleriyle karşılaşmak mümkün. Eski yapılar, sokaklar ve geride kalan kalıntılar, taşınmadan önceki Gördes’in nasıl bir yerleşim olduğunu hatırlatıyor.
Bölgede yaşam tamamen sona ermiş değil. Ancak eski günlerdeki hareketlilikten geriye çok az şey kalmış durumda. Az sayıda hanenin bulunduğu eski yerleşim, özellikle Gördes’in geçmişini merak edenlerin dikkatini çeken bir bölge olarak öne çıkıyor.
Geçmişi Çok Daha Eskilere Uzanan Bir Yerleşim
Eski Gördes’in hikayesi yalnızca 1940’taki toprak kaymasıyla sınırlı değil. Bölgenin geçmişi, Perslerden Makedonlara, Romalılardan Bizanslılara kadar uzanan farklı medeniyetlerin izlerini taşıyor.
1071 Malazgirt Savaşı’nın ardından Türklerin hakimiyetine giren bölge, sonraki dönemlerde Selçuklu ve beylikler dönemlerinin de önemli yerleşimlerinden biri oldu. Gördes, Kurtuluş Savaşı yıllarında da işgal ve savaşın etkilerini yaşadı.
İşgalden Kurtuluşa, Eski Gördes’ten Yeni Gördes’e
Gördes, 15 Temmuz 1920’de Yunan kuvvetleri tarafından işgal edildi ve yaklaşık 14 ay boyunca işgal altında kaldı. İlçe, 5 Eylül 1922’de Türk kuvvetleri tarafından yeniden kontrol altına alındı.
Ancak Gördes’in yakın tarihindeki en büyük değişim savaşın ardından değil, 1940 yılında yaşanan toprak kaymasıyla geldi. İlçenin merkezi yıllar içinde yeni yerine taşınırken eski yerleşim de bugünkü görünümüne kavuştu.
Bugün Eski Gördes’e bakıldığında görülen birkaç yapı ve az sayıdaki hane, aslında bir ilçenin nasıl yer değiştirdiğinin izlerini taşıyor. Bir zamanlar insanların yaşadığı, sokaklarında günlük hayatın sürdüğü eski merkez, şimdi Gördes’in geçmişini anlatan sessiz bir açık hava arşivi gibi duruyor.
