Yıllarca ev işleri, çocuk, yaşlı ve hasta bakımı gibi sorumlulukları üstlenen ancak sosyal güvenlik sisteminin dışında kalan milyonlarca kadın için dikkat çeken bir düzenleme gündeme geldi. TBMM’ye sunulan 40 maddelik kanun teklifiyle ev kadınlarının ve ev emekçilerinin sosyal güvenceye kavuşturulması hedefleniyor.
Teklifte, evde harcanan karşılıksız emeğin görünür hale getirilmesi ve kadınların sosyal güvenlik ile emeklilik konusunda yaşadığı sorunların giderilmesi amaçlanıyor.
Ev kadınları SGK ve İş Kanunu kapsamına alınacak
SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın aktardığı düzenlemeye göre teklif, ev kadınlarının yanı sıra ev hizmetlerinde çalışan kadınların da kapsamlı sosyal güvenceye kavuşmasını öngörüyor.
Teklifte, kadınların ev işi ve bakım yükünün önemli ölçüde daha fazla olduğuna dikkat çekilirken, TÜİK’in 2025 Zaman Kullanımı Araştırması’na göre kadınların ev işi ve bakıma günde ortalama 4 saat 3 dakika, erkeklerin ise 58 dakika ayırdığı belirtildi.
Düzenlemede, evde verilen bakım ve temizlik emeğinin sigortalılık süresine dahil edilmesi ve emeklilik hesabında dikkate alınması öngörülüyor.
Primleri Hazine ödeyecek
Teklifin dikkat çeken maddelerinden biri ise ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primlerinin Hazine tarafından karşılanması. İsteyen kişilerin ek prim ödeyerek ileride bağlanacak emekli aylığını artırabilmesi de öngörülüyor.
Ayrıca geçmiş yıllarda sigortasız olarak evde yürütülen çalışmaların borçlanılabilmesinin önü açılıyor. Böylece geçmiş dönemlerin emeklilik hesabına dahil edilmesi hedefleniyor.
Emeklilik yaşına ilişkin düzenleme
Teklifte yaşlılık aylığına ilişkin de dikkat çeken bir düzenleme yer alıyor. Buna göre kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaşından sonra çalışılan her yıl için emeklilik bağlama oranının yüzde 90'a kadar yükseltilmesi öngörülüyor.
Malullük durumunda ise iş göremez hale gelen ev emekçisine yüzde 70 oranında aylık bağlanması, kişinin başkasının bakımına muhtaç olması halinde bu oranın yüzde 80'e çıkarılması teklif ediliyor.
Ev işçilerine İş Kanunu güvencesi
Kanun teklifinde yalnızca emeklilik değil, ev hizmetlerinde çalışan kişilerin çalışma koşullarına yönelik de kapsamlı düzenlemeler bulunuyor.
30 günden fazla süren ev işlerinde yazılı iş sözleşmesi zorunluluğu getirilmesi, kıdem tazminatı ve izin haklarının güvence altına alınması planlanıyor. Mobbing, şiddet ve tacizin yasaklanması; iş sağlığı ve güvenliği kapsamında da koruyucu ekipman sağlanması öngörülüyor.
Ayrıca İş Kanunu’nda ev hizmetlerinde çalışanlara ilişkin mevcut istisnanın kaldırılması ve ev emekçilerinin İş Kanunu kapsamına alınması teklif ediliyor.
Belediyelere kreş ve mola evi görevi
Teklifte sosyal hizmetlere ilişkin de yeni düzenlemeler yer alıyor. Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakımevi ve “mola evi” açılması yönünde yasal görev verilmesi öngörülüyor.
Evde hasta veya yaşlı bakan kişilere ücretsiz psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık sağlanması; bakım veren kişilerin dinlenebilmesi için yılda en az 30 gün geçici bakım hizmeti sunulması da düzenlemede yer alıyor.
Teklif yasalaşırsa ne değişecek?
Düzenlemenin yasalaşması halinde ev kadınlarının sosyal güvenlik sistemine dahil edilmesi, emeklilik için prim desteği alması ve geçmiş dönemler için borçlanma imkanından yararlanması hedefleniyor.
Öte yandan teklif henüz kanunlaşmış değil. TBMM’deki yasama sürecinin ardından düzenlemenin kapsamı ve uygulanma şartları netleşecek.
