Teknolojik ürünlerin kullanım ömürlerinin kısalmasıyla birlikte dünya genelinde elektronik atık miktarı artarken, eski cep telefonları içerdikleri değerli metaller nedeniyle “şehir madenciliği” kapsamında değerlendiriliyor. Dünya Ekonomik Forumu ve Birleşmiş Milletler verilerine göre, elektronik cihazlardan geri kazanılabilecek altın, bakır ve diğer metaller önemli bir ekonomik değer taşıyor.
Bir Ton Cep Telefonunda Altın Yoğunluğu Dikkat Çekiyor
Dünya Ekonomik Forumu ve Birleşmiş Milletler verilerine göre, bir metrik ton cep telefonunda bulunan altın miktarı, aynı ağırlıktaki altın cevherinde bulunan miktarın yaklaşık 100 katına ulaşıyor. ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) ile ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) verilerine göre, yaklaşık 1 milyon cep telefonunun geri dönüştürülmesiyle 34 kilogram altın elde edilebiliyor. Bu miktar, bir cep telefonunda ortalama 34 miligram altın bulunduğuna işaret ediyor.
E-atıkların Ekonomik Değeri 91 Milyar Dolara Ulaşıyor
Küresel E-Atık İzleme Raporu’na göre, dünya genelinde yılda yaklaşık 62 milyon metrik ton elektronik atık oluşuyor. Bu atıkların içerdiği metallerin toplam piyasa değerinin 91 milyar dolar olduğu belirtiliyor. Söz konusu değerin 15 milyar dolarlık bölümünü altın, 19 milyar dolarını bakır ve 16 milyar dolarını demir oluşturuyor. Raporda, geri dönüştürülebilecek durumdaki kaynakların önemli bölümünün kayıtlı toplama ve geri dönüşüm sistemlerine dahil olmadığı ifade ediliyor.
E-atık Miktarının 2030’da 82 Milyon Tona Çıkması Bekleniyor
Elektronik ürünlerin kullanım ömürlerinin kısalması, tamir imkanlarının sınırlı olması ve geri dönüşüm altyapısındaki yetersizlikler, elektronik atık miktarındaki artışın başlıca nedenleri arasında gösteriliyor. Küresel E-Atık İzleme Raporu’nda, dünya genelinde oluşan elektronik atık miktarının 2030 yılına kadar 82 milyon metrik tona ulaşabileceği öngörülüyor. Rapora göre mevcut e-atıkların yalnızca yüzde 22,3’ü resmi kanallar aracılığıyla toplanarak kayıt altına alınıyor.
Kontrolsüz Geri Dönüşüm Çevresel Risk Taşıyor
Elektronik atıklardan değerli metallerin geri kazanılması için ayrıştırma, taşıma ve arıtma işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekiyor. Yüksek maliyetler nedeniyle sanayi ölçeğinde geri dönüşüm faaliyetlerinin yüksek miktarda elektronik atığın toplanmasını gerektirdiği belirtiliyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), elektronik atıkların denetimsiz şekilde açıkta yakılması veya asit banyosu gibi yöntemlerle işlenmesinin hava, toprak ve su kaynaklarına toksik maddelerin karışmasına yol açabileceği konusunda uyarıyor.
