Büyükşehirlerde artan yaşam maliyetleri ile Anadolu kentlerindeki ekonomik koşullar arasındaki fark, "bölgesel asgari ücret" tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. İş dünyasında bazı kesimler uygulamanın istihdamı artırabileceğini savunurken, uzmanlar geçmiş deneyimlerin bu modelin ciddi sorunlara yol açtığını gösterdiğini belirtiyor.
Geçmişte denendi, krizle sonuçlandı
SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, bölgesel asgari ücret uygulamasının yeni bir fikir olmadığını söyledi. Karakaş, Türkiye'de 1951-1967 yılları arasında şehir bazlı komisyonlarla başlayan sistemin daha sonra bölgesel ve sektörel olarak uygulandığını ancak beklentileri karşılamadığını ifade etti.
Karakaş, söz konusu uygulamanın işçi eylemlerine, büyük grevlere ve çok sayıda hukuki ihtilafa neden olduğunu belirterek, Bülent Ecevit hükümeti döneminde uygulamaya son verildiğini ve 1989'dan bu yana Türkiye genelinde tek asgari ücret sisteminin uygulandığını hatırlattı.
"Dünyadaki örnekler Türkiye ile aynı değil"
Bölgesel ücret modelinin bazı ülkelerde uygulanmasını örnek gösteren değerlendirmelere de değinen Karakaş, Türkiye'deki çalışma hayatının farklı dinamiklere sahip olduğunu vurguladı.
Karakaş, Türkiye'de asgari ücretin yalnızca bir maaş olmadığını, milyonlarca çalışan için ortalama ücret haline geldiğini belirterek, bu sistemde yapılacak değişikliklerin tüm çalışma hayatını etkileyebileceğini ifade etti.
Sadece maaşı değil, tüm sistemi etkiliyor
Uzmanlara göre asgari ücrette yapılacak bölgesel düzenleme yalnızca çalışanların maaşını değil, sosyal güvenlik sisteminin birçok unsurunu da doğrudan etkileyebilir.
Asgari ücrete bağlı olarak SGK primleri, Genel Sağlık Sigortası primleri, askerlik ve doğum borçlanmaları, işsizlik maaşı, rapor ödemeleri, kıdem tazminatı ile birçok sosyal yardım kalemi yeniden şekillenmek zorunda kalabilir.
"Yeni bir emeklilik kaosu yaşanabilir"
Karakaş, farklı bölgelerde farklı asgari ücret uygulanmasının ilerleyen yıllarda emekli maaşları başta olmak üzere sosyal güvenlik sisteminde ciddi eşitsizliklere yol açabileceğini belirtti.
Bölgesel ücret uygulamasının aynı işi yapan çalışanlar arasında hak kayıplarına neden olabileceğini savunan Karakaş, asıl sorunun bölgesel ücret farkı değil, hayat pahalılığı karşısında mevcut asgari ücretin yetersiz kalması olduğunu ifade etti.
Yeniden gündeme gelen bölgesel asgari ücret tartışması, iş dünyasında farklı görüşleri beraberinde getirirken uzmanlar geçmişte yaşanan deneyimlerin dikkate alınması gerektiğini vurguluyor. Çalışma hayatının temelini oluşturan asgari ücret sisteminde yapılacak olası değişikliklerin yalnızca ücretleri değil, sosyal güvenlikten emekliliğe kadar birçok alanı etkileyeceği değerlendiriliyor.
