Uzun yıllardır aynı konutta veya iş yerinde oturan kiracıları ilgilendiren kira uyuşmazlığında Yargıtay'dan dikkat çeken bir karar geldi.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, sonradan imzalanan yeni kira sözleşmelerinin 5 yıllık kira tespit süresini her durumda yeniden başlatmayacağını belirterek mahkemelerin hangi kriterleri dikkate alması gerektiğine açıklık getirdi.
22 BİN TL'LİK KİRAYA 39 BİN TL TALEBİ
Karara konu uyuşmazlık, İstanbul'da 2005 yılından bu yana aynı kiracı tarafından kullanılan bir iş yerinde yaşandı. Aylık 22 bin TL kira ödeyen kiracısının ödediği bedelin bölgedeki emsal iş yerlerine göre düşük kaldığını savunan ev sahibi, kiranın 39 bin TL'ye yükseltilmesi için dava açtı.
Ancak taraflar arasında 2018 yılında yeni bir kira sözleşmesi imzalanmıştı. Dava tarihinde bu sözleşmenin üzerinden henüz 5 yıl geçmemesi, uyuşmazlığın temelini oluşturdu.
YEREL MAHKEME KİRACI LEHİNE KARAR VERDİ
Davaya bakan sulh hukuk mahkemesi, 2018 tarihli sözleşmenin üzerinden 5 yıl geçmediği gerekçesiyle kira bedelinin hakkaniyet esasına göre yeniden belirlenemeyeceğine karar verdi. Mahkeme, yalnızca sözleşmedeki artış şartının uygulanabileceğini değerlendirdi.
Ev sahibinin itirazını inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi de yerel mahkemenin kararını yerinde buldu.
YARGITAY'DAN 5 YIL HESABINA YENİ AÇIKLAMA
Dosyayı temyiz aşamasında inceleyen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ise kararı bozdu. Yüksek Mahkeme, kiracının taşınmazı 2005 yılından beri kullandığına dikkat çekerek 2018 yılında imzalanan sözleşmenin mevcut kira ilişkisini sürdürmek veya yazılı hale getirmek amacı taşıyabileceğini belirtti.
Kararda, yalnızca son sözleşmenin imza tarihine bakılarak karar verilemeyeceği vurgulandı. Yeni sözleşmede belirlenen kira bedelinin, imzalandığı dönemdeki piyasa koşullarına uygun olup olmadığının da araştırılması gerektiği ifade edildi.
KİRA ARTIŞINDA İKİ İHTİMAL GÜNDEME GELDİ
Yargıtay, 2018 yılında belirlenen kira bedelinin o dönemin piyasa rayicine uygun olup olmadığının bilirkişi incelemesiyle belirlenmesini istedi. Buna göre iki ihtimal bulunuyor:
• Kira bedeli piyasa rayicine uygunsa: Yeni sözleşme esas alınacak ve 5 yıllık süre bu tarihten itibaren hesaplanacak. Bu süre dolmadan kira artışında sözleşmedeki hükümler ve yasal endeks sınırları dikkate alınacak.
• Kira bedeli piyasa rayicinin altındaysa: Yeni sözleşmenin mevcut kira ilişkisini sürdürmek amacıyla yapıldığı değerlendirilirse 2005 yılındaki ilk kira başlangıcı esas alınarak kira tespiti yapılabilecek.
EV SAHİBİNİN 39 BİN TL TALEBİ KABUL EDİLMİŞ DEĞİL
Yargıtay'ın bozma kararı, iş yerinin kirasının doğrudan 39 bin TL'ye yükseltildiği anlamına gelmiyor. Karar, kira bedelinin hangi tarihe ve hangi koşullara göre belirlenmesi gerektiğinin yeniden incelenmesini öngörüyor. Nihai kira bedeli, bilirkişi raporu ve yasal düzenlemeler doğrultusunda mahkeme tarafından belirlenecek.
5 YILLIK KURAL ORTADAN KALKMADI
Kararla birlikte kira tespit davalarında uygulanan 5 yıllık süre ortadan kalkmış değil. Yargıtay'ın üzerinde durduğu nokta, tarafların sonradan yeni bir sözleşme imzalamasının bu süreyi her durumda sıfırlamaması.
Yeni sözleşmedeki kira bedelinin imza tarihindeki piyasa koşullarını yansıtıp yansıtmadığı, davanın seyrini belirleyecek. Böylece uzun süreli kira ilişkilerinde yalnızca son sözleşmenin tarihi değil, kira geçmişi ve belirlenen bedelin piyasa karşılığı da önem taşıyacak.





