Manisa denince akla ilk gelen yerlerden biri olan Spil Dağı, binlerce yıllık tarihi boyunca yalnızca efsanelere konu olmadı. Dağın çevresi ve Manisa Ovası, tarih boyunca büyük depremlerin etkisini de yaşadı. Antik kaynaklarda bölgedeki yerleşimlerin yıkıldığı büyük sarsıntılardan söz edilirken, geçmişte yaşananlar bugün için de dikkat çekici bir soru ortaya çıkarıyor: Manisa, benzer bir felakete ne kadar hazır?
Spil Dağı’nda Köyleri Yok Eden Felaket: Şehirler Sular Altında Kaldı
Antik kaynaklarda Spil Dağı ve çevresini etkileyen büyük bir felaketten bahsediliyor. Strabon'un aktardığı bilgilere göre, bölgede meydana gelen büyük bir deprem nedeniyle Spil Dağı üzerindeki bazı yerleşimler yok oldu, çöküntü alanları suyla doldu.
Tarihsel anlatımlarda felaketin Lydia, Ionia ve Troas çevresini etkilediği, Truva'nın da büyük yıkım yaşadığı belirtiliyor.
Strabon’un, Truva’nın sular altında kaldığını söylediği felaket ile ilgili aktardıkları şöyle: “Burada büyük bir deprem olmuş… Bu deprem Spil Dağı üzerindeki bütün köyleri yutmuş, bütün çirkablar göl haline gelmiş ve Truva şehri sularla kaplanmış.”
Strabon, bu anlattıklarını Demetrios’tan aldığını belirtir ve onun en güvenilir kaynak olduğundan bahseder.
Bu felaketlerin tarihi kesin olarak belirlenemese de, bazı ayrıntılardan yola çıkarak tahminlerde bulunulabilir. Strabon'un Demetrios'tan aldığı bilgilere dayanarak, bu depremin Tantalos'un krallığı döneminde gerçekleştiği düşünülmektedir. Bu dönemi MÖ 13. yüzyıla tarihlemek mümkündür, bu da Truva'daki büyük depremin tarihiyle örtüşmektedir.
M.S. 17’de Büyük Deprem: Magnesia Yıkıldı
Bölgenin deprem geçmişindeki en önemli olaylardan biri ise M.S. 17 yılında yaşandı.
Roma döneminin kaynaklarında anlatılan büyük deprem, Batı Anadolu'daki çok sayıda kenti etkiledi. Spil Dağı eteklerindeki Magnesia da depremden ağır şekilde etkilenen kentler arasında gösterildi.
Romalı tarihçi Tacitus, Annales adlı eserinde bu depremden bahsederek, Asia eyaletindeki kentlerin tamamının etkilendiğini ve Spil eteklerinde bulunan Magnesia kentinin aktarmıştır.
Strabon da eserlerinde Spil Dağı çevresindeki Magnesia ve Sardeis'in depremler nedeniyle yıkıldığından söz ediyor.
Söz konusu deprem ile ilgili Strabon da şunları söylemiştir:
“Spil Dağı’na ve onun mahvolmasına dair anlatılanlar efsane olarak kabul edilmelidir. Çünkü bizim zamanımızda bu dağın eteklerinde bulunan Magnesia kenti ve Sardeis birçok yerlerdeki en ünlü kentler gibi depremle yıkılmıştır. Fakat imparator para yardımı yaparak bu kentleri yenilemiştir; tıpkı daha eskiden, Tralleis sakinleri felakete uğrayınca, gymnasion ve kentin diğer kısımları yıkıldığında babasının buraları ve Laodikeialılar’ın kentlerini yenilediği gibi.”
Peki Manisa Bugün Ne Kadar Hazır?
Binlerce yıl önce yaşanan depremler artık yalnızca tarih kitaplarının konusu değil. Manisa'nın aktif fay sistemleri üzerinde bulunması, kentin deprem riskini bugün de gündemde tutuyor.
Yerbilimci Prof. Dr. Naci Görür de Manisa'da katıldığı bir konferansta kentin aktif faylarla çevrili olduğuna dikkat çekerek deprem hazırlığının geciktirilmemesi gerektiği yönünde uyarılarda bulunmuştu.
Geçmişte Spil Dağı ve çevresinde büyük yıkımlara neden olan depremler yaşandı. Bugün ise asıl soru şu:
Manisa, geçmişte yaşanan büyük felaketlerin tekrarından önce gerekli hazırlıkları tamamlayabildi mi?
