Yemek yerken dikkatin başka bir noktaya yönelmesi, yalnızca öğünün nasıl tüketildiğini değil, sonrasında ortaya çıkan yeme davranışlarını da etkileyebiliyor. Psikoloji alanında yapılan çeşitli araştırmalar, ekran karşısında yemek yemenin kişinin kendi açlık ve tokluk sinyallerini fark etmesini güçleştirebildiğine işaret ediyor.
BEYİN, TOKLUK SİNYALLERİNİ DAHA AZ FARK EDEBİLİYOR
Yemek yeme sırasında tat, koku, doku ve mide doluluğu gibi çok sayıda fiziksel veri beyin tarafından işleniyor. Ancak dikkat televizyon, telefon veya bilgisayar ekranına yöneldiğinde bu duyumların fark edilmesinin zorlaşabildiği belirtiliyor.
Farklı tarihlerde yapılan akademik çalışmalarda da dikkat dağınıklığının yeme davranışı üzerindeki etkileri incelendi.
Bilgisayar oyunu oynarken yemek yiyen katılımcıların, dikkatlerini yalnızca yemeğe verdikleri durumlara kıyasla doluluk hissindeki ve yeme isteğindeki değişimleri daha az fark ettikleri belirlendi.
TELEVİZYON İZLERKEN TÜKETİM ARTABİLİYOR
Televizyon izleme, sosyal etkileşim ve yalnız yemek yeme koşullarının karşılaştırıldığı araştırmalarda, televizyon izleyen katılımcıların diğer koşullara göre daha fazla besin tükettiği görüldü.
Başka bir çalışmada ise televizyon karşısında atıştırmalık tüketen kadınların, ekran olmadan yemek yiyenlere kıyasla daha fazla gıda tükettiği ve içsel açlık-tokluk işaretlerine karşı duyarlılıklarının azaldığı tespit edildi.
ETKİSİ BİR SONRAKİ ÖĞÜNE DE TAŞIYOR
Ekran karşısında yemek yemenin etkisinin yalnızca o öğünle sınırlı kalmayabileceği belirtiliyor.
American Journal of Clinical Nutrition dergisinde 2013 yılında yayımlanan ve 24 farklı çalışmanın sonuçlarını değerlendiren bir meta-analiz, dikkat dağıtıcı unsurların hem o anki gıda tüketimini hem de sonraki öğünde tüketilen miktarı artırabildiğini ortaya koydu.
Araştırmacılar, öğüne yeterince odaklanılmamasının tüketilen yiyeceklere ilişkin hafızayı da zayıflatabileceğini ve bunun sonraki öğündeki tercihlere yansıyabileceğini belirtti.
“TABAĞIN BİTMESİ” TOKLUK İŞARETİNİN ÖNÜNE GEÇEBİLİYOR
Uzmanlara göre dikkat ekrana veya başka dış uyaranlara yöneldiğinde yemek yeme davranışı daha otomatik hale gelebiliyor.
Bu durumda kişinin kendi tokluk hissinden ziyade tabağın bitmesi, paketteki yiyeceğin tükenmesi ya da izlenen içeriğin sona ermesi gibi dışsal işaretlere göre yemeyi sürdürmesi mümkün olabiliyor.
YENİ ARAŞTIRMALARA İHTİYAÇ VAR
Öte yandan ekran karşısında yemek yemenin mekanizmasına ilişkin tüm soruların yanıtlanmış olmadığı vurgulanıyor.
National Library of Medicine’da 2024 yılında yayımlanan, 137 katılımcının yer aldığı bir deneyde televizyon izlerken yapılan kısa süreli bir farkındalık egzersizinin anlık farkındalığı artırdığı, ancak tüketilen gıda miktarında anlamlı bir azalma sağlamadığı bildirildi.
Araştırmacılar, zihinsel odaklanmanın yeme davranışı üzerindeki etkilerinin ve altında yatan mekanizmaların daha net ortaya konulabilmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
