Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, dünya haritalarında uzun yıllardır kullanılan Mercator projeksiyonunun oluşturduğu görsel çarpıklığa karşı dikkat çeken bir karara imza attı. Afrika ülkelerinin öncülüğünde “Haritayı Düzelt” adıyla gündeme getirilen tasarı, yapılan oylamada 164 ülkenin evet oyuyla kabul edildi.
Kararla birlikte, ülkelerin ve kıtaların yüz ölçümlerini gerçeğe daha yakın biçimde yansıtan Equal Earth haritasının kullanımının teşvik edilmesi öngörülüyor. Oylamada 6 ülke çekimser kalırken, ABD karara karşı oy kullanan tek ülke oldu.
Mercator haritası neden tartışılıyor?
1569 yılında Gerardus Mercator tarafından geliştirilen Mercator projeksiyonu, özellikle denizcilikte yön bulmayı kolaylaştırması nedeniyle yüzyıllardır kullanılan önemli bir harita sistemi olarak biliniyor.
Ancak bu projeksiyonun önemli bir dezavantajı bulunuyor. Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe kara parçaları gerçekte olduklarından çok daha büyük görünmeye başlıyor.
Bu nedenle özellikle Afrika, Latin Amerika ve Güney Asya gibi bölgelerin haritalarda olduğundan daha küçük algılanabildiği belirtiliyor.
En dikkat çekici örneklerden biri ise Grönland ve Afrika arasındaki karşılaştırma. Mercator haritalarında Grönland, Afrika'ya yakın büyüklükteymiş gibi görünürken, gerçekte Afrika kıtası Grönland'ın yaklaşık 14 katı büyüklüğünde.
“Haritayı Düzelt” girişimi küresel gündeme taşındı
Afrika ülkelerinin öncülüğündeki “Haritayı Düzelt” girişimi, söz konusu görsel çarpıklığın yalnızca teknik bir harita problemi olmadığını savunuyor.
BM Genel Kurulu'nda kabul edilen kararda da haritalardaki görsel temsilin, Afrika ve güney yarımkürede bulunan diğer bölgelerin ekonomik, jeopolitik ve kalkınma potansiyelinin uluslararası alanda olduğundan daha küçük algılanmasına katkıda bulunabileceğine dikkat çekildi.
Bu nedenle BM, coğrafi gerçekliği daha doğru yansıtan harita projeksiyonlarının kullanımının yaygınlaştırılmasını teşvik ediyor.
Ülkelerin gerçek büyüklükleri
İlk somut adım Fransa'dan geldi
BM kararının ardından ilk somut adımın Fransa'dan geldiği belirtildi. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, ülkesinin geleneksel Mercator projeksiyonundan uzaklaşarak yüz ölçümlerini daha doğru oranlarda gösteren harita sistemlerine geçiş yapacağını açıkladı.
Süreçte Afrika Birliği'nin de mart ayında Equal Earth haritasını resmi olarak benimsemesi önemli bir dönüm noktası oldu.
BM'nin son kararıyla birlikte tartışmanın yalnızca basılı haritalarla sınırlı kalmaması, dijital harita platformlarının da coğrafi gerçekliği daha doğru yansıtan projeksiyonları değerlendirmesi çağrısı yapılıyor.
Equal Earth nedir?
Equal Earth, kıtaların ve ülkelerin yüz ölçümlerini birbirlerine göre daha doğru oranlarda göstermeyi amaçlayan bir dünya haritası projeksiyonu. Mercator'un navigasyon açısından sağladığı avantajlardan farklı olarak Equal Earth'ın temel amacı, alanların haritadaki büyüklüğünü gerçeğe mümkün olduğunca yakın tutmak.
