Dünyanın önde gelen ekonomileri Almanya, Fransa ve ABD’nin ilaç tedarikinde dışa bağımlılığı, yayımlanan raporlarla yeniden gündeme geldi. Küresel ticaret savaşları, olası çatışmalar ve ihracat kısıtlamaları, ilaç tedarik zincirinin güvenliğine ilişkin endişeleri artırıyor. Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi (EESC) verilerine göre, Almanya ve Fransa’nın da içinde bulunduğu Avrupa Birliği’nde ilaç etken maddelerinin yüzde 80’e varan bölümü, bitmiş ilaçların ise yüzde 40’ı Çin ve Hindistan’dan temin ediliyor.
Kritik İlaçların Stoku 45 Güne Kadar Düşebiliyor
Uluslararası tedarik verilerine göre ilaç sisteminde ecza depoları ve hastanelerin ticari stokları önemli rol oynuyor. Olası bir savaş, deniz yollarının kapanması veya ihracat kısıtlaması halinde rutin ilaçların stoklarının en fazla 90 gün yeteceği öngörülüyor. Kış aylarında talebin arttığı çocuk ilaçları ve kritik antibiyotiklerde ise bu sürenin 45 ila 60 güne kadar düşebildiği ifade ediliyor. Bu durum, tedarik zincirinde yaşanabilecek uzun süreli kesintilerin sağlık hizmetlerini doğrudan etkileyebileceğine işaret ediyor.
Kritik İlaçların Yüzde 46’sı Tek Tedarikçiye Bağlı
Avrupa jenerik ilaç endüstrisi birliği Medicines for Europe verilerine göre, kritik ilaçların yüzde 46’sı yalnızca tek bir tedarikçiden temin ediliyor. Almanya Federal İlaç ve Tıbbi Cihaz Enstitüsü (BfArM) verilerinde ise ülkede hayati olarak sınıflandırılan 56 ilaç etken maddesinden 20'sinin küresel üretiminin Çin'de yoğunlaştığı belirtiliyor. Öte yandan Batı dünyasında büyük ölçekli penisilin ham maddesi üretimi yapabilen tek tesisin Avusturya'nın Kundl kasabasında bulunduğu aktarılıyor.
11 AB Ülkesinden Ortak Uyarı
İlaç tedarikindeki dışa bağımlılığın oluşturduğu riskler üzerine Almanya, Fransa, Belçika ve İspanya'nın da aralarında bulunduğu 11 Avrupa Birliği ülkesinin sağlık bakanları ortak bildiri yayımladı. Bildiride, Çin'e yönelik ilaç bağımlılığı Avrupa'nın savunmasındaki zayıf noktalardan biri olarak nitelendirildi. Avrupa Birliği, üretimi yeniden kıtaya kazandırmak amacıyla Kritik İlaçlar Yasası'nı devreye aldı. Ancak Avrupa'daki üretim maliyetlerinin Asya'ya göre yüzde 30 ila 40 daha yüksek olması ve yeni üretim tesislerinin kurulmasının yıllar alması, tedarik bağımlılığının kısa sürede ortadan kaldırılmasını zorlaştırıyor.
