Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Manisa’nın Salihli ilçesinde bulunan Sardes Antik Kenti ve Bintepe Lidya Tümülüsleri Havadan İzleme ve Güvenlik Merkezinin açılışını gerçekleştirdi. Kültürel mirasın korunmasında teknolojinin kullanılacağı yeni sistemle, geniş bir alana yayılan tarihi alanların havadan sürekli izlenmesi hedefleniyor.
Bakan Ersoy, açılışta yaptığı konuşmada kültür varlıklarının kaçakçılığa karşı korunmasında önceliğin eserlerin yurt dışına çıkarılmasını engellemek olduğunu vurguladı. Ersoy, “Bir kültür varlığını yıllar süren bir mücadelenin ardından geri getirmek büyük bir başarıdır. Asıl hedefimiz ise o eserin ait olduğu topraklardan hiç kopmamasını sağlamaktır” dedi.
75 kilometrekarelik alan havadan izlenecek
Lidya Kralı Alyattes’in anıt mezarının da bulunduğu Bintepeler, yaklaşık 75 kilometrekarelik bir alana yayılıyor. Bölgede 120’den fazla anıt mezar bulunuyor.
Sardes Antik Kenti ve Bintepeler’in 2025 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınmasıyla bölgenin evrensel değeri uluslararası düzeyde tescillenmişti.
Ersoy, geçmişte bazı tümülüslerin kaçak kazılar nedeniyle iş makineleriyle ağır şekilde tahrip edildiğini hatırlatarak, bu kadar geniş bir coğrafyada tehditlerin erken tespit edilmesinin önemine dikkat çekti.
Dronlar gece gündüz görev yapacak
Bintepeler’e hakim konumdaki Karnıyarık Tepe yakınlarında bulunan eski kazı evi yenilenerek Havadan İzleme ve Güvenlik Merkezine dönüştürüldü.
Merkezde uzun menzilli ve gece görüş kabiliyetine sahip iki insansız hava aracı sistemi bulunuyor. Üç anten sistemiyle kapsama alanı güçlendirilirken merkezi izleme sistemleri, büyük ekranlar ve çevre güvenlik kameraları da devreye alındı.
Merkezde vardiyalı görev yapacak güvenlik personelinin İHA pilotluğu eğitimleri ve gerekli sertifikasyon süreçleri tamamlandı. Havadan izleme sırasında şüpheli bir hareket veya kaçak kazı girişimi tespit edilmesi halinde bilgiler hızlı şekilde jandarma ekiplerine aktarılacak.
Ersoy, sistemin temel amacını, “Teknolojiyi, kaçak kazı girişimlerini mümkün olduğunca erken görmek, caydırmak ve önlemek için kullanıyoruz” sözleriyle açıkladı.
Kaçakçılıkla mücadelede üç aşamalı sistem
Bakan Ersoy, Türkiye’nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelesini “önleme, uluslararası iş birliği ve iade” olmak üzere üç temel başlık üzerine kurduğunu söyledi.
Bintepeler’de hayata geçirilen havadan izleme sisteminin bu yapının “önleme” ayağının önemli bir örneği olduğunu belirten Ersoy, geniş alanların yalnızca geleneksel yöntemlerle sürekli denetlenmesinin kolay olmadığını, bu nedenle teknolojinin koruma çalışmalarına dahil edildiğini ifade etti.
13 bin 474 kültür varlığı Türkiye’ye döndü
Ersoy, uluslararası iş birliği kapsamında UNESCO, INTERPOL, Dünya Gümrük Örgütü ve Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi gibi kuruluşlarla çalışmalar yürütüldüğünü belirtti.
ABD ile 2021 yılında imzalanan ve kültür varlıklarına yönelik ithalat kısıtlamalarını düzenleyen Mutabakat Zaptı’nın 2026 yılında beş yıllık yeni dönem için uzatıldığını açıklayan Ersoy, yurt dışındaki eserlerin Türkiye’ye iadesi için yürütülen çalışmalar hakkında da bilgi verdi.
Bakan Ersoy, 2002 yılından bu yana 13 bin 474 kültür varlığının Türkiye’ye dönüşünün sağlandığını, bunların 9 bin 159’unun son sekiz yılda ülkeye kazandırıldığını açıkladı.
Manisa’dan kaçırılan eserler de geri getirildi
Manisa’dan yasa dışı yollarla çıkarılan eserlerin de yürütülen çalışmalar sonucunda Türkiye’ye geri getirildiğini belirten Ersoy, yaklaşık 2 bin 700 yıllık altın kolyenin Boston Güzel Sanatlar Müzesi’nden, Lidya Dönemi’ne ait bronz klinenin ise Getty Müzesi’nden iade edildiğini söyledi.
ABD’de satışa çıkarıldığı belirlenen Manisa kökenli 10 Lidya mezar ve adak steli de Bakanlığın takibi, FBI ve Vaşington Emniyet Müşavirliği arasındaki iş birliği sonucunda 2014 yılında Türkiye’ye getirildi.
Manisa Müzesi’nde açılan “Kaçış Yok” sergisinin de kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede farklı dönemlere ait örnekleri bir araya getirdiği belirtildi.
“Bintepeler’i bundan sonra gökyüzünden de koruyacağız”
Bakan Ersoy, teknolojinin tek başına yeterli olmadığını, bölge halkının kültürel mirasa sahip çıkmasının da büyük önem taşıdığını söyledi.
Bintepeler’de uygulanan havadan izleme sisteminin geniş alanlara yayılan diğer arkeolojik alanların korunması açısından da tecrübe sağlayacağını belirten Ersoy, projenin hayata geçirilmesinde emeği bulunan kurum ve kişilere teşekkür etti.
Ersoy, konuşmasını şu sözlerle tamamladı: “Binlerce yıldır bu coğrafyanın hafızasını taşıyan Bintepeler’i, bundan sonra gökyüzünden de koruyacağız.”
